હાર્ટ અટેક હંમેશા અચાનક તીવ્ર છાતીના દુખાવા કે બેભાન સાથે જ નથી આવતો. ઘણા દર્દીઓમાં શરીર પહેલાથી જ સંકેત આપવા લાગે છે, પરંતુ થાક, અપચો, ગેસ કે સામાન્ય કમજોરી સમજીને તેને નજરઅંદાજ કરી દેવામાં આવે છે. હૃદય રોગ વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર, આશરે ૭૦થી ૮૦ ટકા લોકો આ શરુઆતી વાર્નિંગ સિગ્નલની ગંભીરતાને સમજી શકતા નથી. આ જ લાપરવાહી ઉપચારમાં મોડું અને હૃદયની માંસપેશીઓને વધુ નુકસાન પહોંચાડવાનું મુખ્ય કારણ બને છે.
હૉસ્પિટલોની ઓપીડીમાં હવે ઓછી ઉંમરના દર્દીઓ પણ મોટી સંખ્યામાં સામે આવી રહ્યા છે. આમાં સૌથી મોટો બદલાવ કોવિડ પછી જોવા મળ્યો છે. પહેલાં જ્યાં હાર્ટ અટેકના દર્દીઓમાં ૫૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરનો વર્ગ પ્રમુખ હતો, ત્યાં હવે ૨૦ થી ૫૦ વર્ષની ઉંમરના યુવાનો પણ હૉસ્પિટલ પહોંચી રહ્યા છે. આ એવા યુવાનો છે જેને અગાઉ હૃદય સંબંધી બીમારીની કોઈ હિસ્ટ્રી ન હતી. યુવાનોમાં ધૂમ્રપાન, તમાકુ, હાઇ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ, વધતો કોલેસ્ટ્રોલ, જાડાપણું, તણાવ અને ખોટી ખાવાની આદતો જોખમ વધારે છે.
હાર્ટ અટેક પહેલાં છાતીમાં દબાણ, જકડણ કે ભારેપણા ઉપરાંત શ્વાસ ફૂલવો, અચાનક કમજોરી, પરસેવો, બેચેની, ચક્કર, ઉલટી જેવા લક્ષણો પણ હોઈ શકે છે. ઘણીવાર નાભિની ઉપર કે પેટના ઉપરી હિસ્સામાં દુખાવો અથવા ભારેપણું અનુભવાય છે. આ દુખાવો ડાબા કે બંને હાથો, ખંભે, પીઠ, ગરદન અથવા જડબા સુધી પણ જઈ શકે છે. આ લક્ષણોને માત્ર ગેસ કે એસિડિટી માનીને દવા લેવી ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે લક્ષણ નવું હોય, અચાનક આવ્યું હોય કે શારીરિક મહેનત દરમિયાન વધી રહ્યું હોય.
લક્ષણ શરૂ થયા પછી પ્રારંભિક સમયમાં ઉપચાર મેળવવો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, જેને સામાન્ય રીતે 'ગોલ્ડન અવર' કહેવામાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન ઉપચાર મળવાથી હૃદયની માંસપેશીઓને થતા નુકસાનને ઘટાડી શકાય છે. શ્વાસ લેવામાં પરેશાની, ઠંડો પરસેવો, અચાનક કમજોરી કે બેભાન જેવા લક્ષણો દેખાય તો તુરંત એમ્બ્યુલન્સ બોલાવવી જોઈએ. દર્દીએ જાતે ગાડી ચલાવીને હૉસ્પિટલ જવું જોઈએ નહીં. હૉસ્પિટલ પહોંચ્યા બાદ સામાન્ય રીતે ઈસીજી અને આવશ્યક લોહી લેબોરેટરી કરવામાં આવે છે. સાથે જ, જે લોકોએ લાંબા સમયથી વ્યાયામ નથી કર્યો, તેમણે અચાનક ભારી જીમ કે કસરત શરૂ કરતાં પહેલાં તબીબી તપાસ અવશ્ય કરાવવી જોઈએ.