ભારત અને યુકે વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર યુકે ઇલેક્ટ્રિક વાહન (ઈવી) બજારમાં ભારતીય ઓટો કંપનીઓ માટે નવી અને નોંધપાત્ર તકો ખોલવાની અપેક્ષા છે. ટાટા મોટર્સ, મહિન્દ્રા અને મહિન્દ્રા અને મારુતિ સુઝુકી જેવી કંપનીઓ આ કરાર હેઠળ યુકેમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની નિકાસ કરવાની સંભાવનાનું મૂલ્યાંકન કરી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને બમણો કરીને 100 બિલિયન ડોલર કરવાની અપેક્ષા છે. આ કરાર 15 જુલાઈથી અમલમાં આવશે.

આ કરાર ઓટો ક્ષેત્ર માટે છઠ્ઠા વર્ષથી અમલમાં આવશે

ભારત-યુકે કોમ્પ્રીહેન્સિવ ઇકોનોમિક એન્ડ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (CETA) અનુસાર, ભારતને યુકેના ઇલેક્ટ્રિક, હાઇબ્રિડ અને હાઇડ્રોજન પેસેન્જર વ્હીકલ માર્કેટમાં તબક્કાવાર રીતે ટેરિફ-મુક્ત નિકાસ ઍક્સેસ મળશે. આ વ્યવસ્થા કરારના છઠ્ઠા વર્ષથી અમલમાં આવશે અને નિર્ધારિત ક્વોટા સિસ્ટમ હેઠળ કાર્ય કરશે.

ભારતીય બનાવટના ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે યુકેમાં તકો ખુલશે

ટાટા મોટર્સ પેસેન્જર વ્હીકલ્સે આ કરારને ભારત અને યુકે વચ્ચેના વેપાર સંબંધોને મજબૂત બનાવવા અને ટકાઉ પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તબક્કાવાર અને ક્વોટા-આધારિત વ્યવસ્થા યુકેમાં ભારતીય બનાવટના ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે નવી નિકાસ તકો પૂરી પાડશે.

મહિન્દ્રા એન્ડ મહિન્દ્રાના ચેરમેન વેલુસામી આર. એ જણાવ્યું હતું કે આ કરાર ભારતીય બનાવટના ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે નવી તકો ઊભી કરી શકે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે યુકે એક રાઇટ-હેન્ડ-ડ્રાઇવ બજાર છે અને કંપની તેના ઇલેક્ટ્રિક SUV પોર્ટફોલિયોના વૈશ્વિક વિસ્તરણના ભાગ રૂપે આ તકનો અભ્યાસ કરશે.

મારુતિ સુઝુકીના રાહુલ ભારતીએ જણાવ્યું હતું કે કંપનીએ યુરોપમાં તેની ઇલેક્ટ્રિક SUV, e-Vitara નિકાસ શરૂ કરી દીધી છે, અને UK તેના મુખ્ય બજારોમાંનું એક છે. તેમના મતે, આ કરાર 'મેક ઇન ઇન્ડિયા ફોર ધ વર્લ્ડ' તરફ એક સકારાત્મક પગલું સાબિત થશે.

વાહન નિકાસ પરના કરારમાં શું છે?

ભારત-UK કરાર હેઠળ, 80,000 યુરો સુધીની કિંમતના ભારતીય ઇલેક્ટ્રિક, હાઇબ્રિડ અને હાઇડ્રોજન પેસેન્જર વાહનોને નિર્ધારિત ક્વોટા હેઠળ યુકેમાં ટેરિફ-મુક્ત પ્રવેશ મળશે. છઠ્ઠા વર્ષે કુલ 17,600 વાહનોની નિકાસ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે, જ્યારે આ ક્વોટા 15મા વર્ષ સુધીમાં વધીને 88,000 વાહનો થશે. જોકે, 80,000 યુરોથી વધુ કિંમતના ભારતમાં ઉત્પાદિત ઇલેક્ટ્રિક, હાઇબ્રિડ અને હાઇડ્રોજન પેસેન્જર વાહનોને FTA હેઠળ કોઈ ટેરિફ છૂટ મળશે નહીં.

નિષ્ણાતો શું કહે છે

નિષ્ણાતો માને છે કે આ કરાર ભારતીય ઓટો ઉદ્યોગની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધારવામાં અને ભારતને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના અગ્રણી નિકાસકારોમાં સ્થાન આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. CETA દસ્તાવેજ મુજબ, કરારના 15મા વર્ષથી, '20,000 પાઉન્ડથી ઓછા' અને '20,000-40,000 પાઉન્ડ' શ્રેણીઓમાં ટેરિફ-મુક્ત નિકાસ ક્વોટા વાર્ષિક 34,000 વાહનો હશે, જ્યારે '40,000-80,000 પાઉન્ડ' શ્રેણી માટે, મર્યાદા વાર્ષિક 20,000 વાહનો પર નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.