અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના પ્રસ્તાવિત યુદ્ધવિરામ કરાર અંગે ઇઝરાયલેમાં વ્યાપક અસંતોષ છે. રાજકીય પક્ષો, સુરક્ષા નિષ્ણાતો અને વિપક્ષી નેતાઓએ નેતન્યાહૂને ઘેરી કહ્યું કે આ કરાર ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ, બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અને તેના પ્રોક્સી, જેમ કે હિઝબુલ્લાહ, હમાસ અને હુથીઓ, સંબંધિત સુરક્ષા જોખમોને પૂરતા પ્રમાણમાં સંબોધતો નથી. ટીકાકારો માને છે કે આ કરાર ઇઝરાયેલની સુરક્ષા ચિંતાઓને અવગણે છે અને ઈરાનને આર્થિક રાહતનો માર્ગ મોકળો કરી શકે છે.

ઇઝરાયેલના અખબારે રવિવારે તેની મેઇન હેડલાઇન ફક્ત બે શબ્દો સાથે પ્રકાશિત કરી હતી અને તે હતી ખરાબ સોદો. આ હેડલાઇન ઇઝરાયેલમાં કરાર પ્રત્યે વ્યાપક અસંતોષ દર્શાવે છે. ઇઝરાયેલે ગયા વર્ષે ઇરાન સામે બે યુદ્ધો લડ્યા છે. સૌથી તાજેતરનું લશ્કરી ઓપરેશન ફેબ્રુઆરીના અંતમાં યુએસ દળોના સમર્થનથી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. હવે જ્યારે યુએસ અને ઈરાન શાંતિ કરાર તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, ત્યારે ઇઝરાયેલ આ પ્રક્રિયામાંથી બાકાત હોવાનું અનુભવે છે.

આ કરારની સત્તાવાર જાહેરાત પહેલાં પ્રકાશિત થયેલા મીડિયા અહેવાલોએ ઇઝરાયેલમાં ટીકાઓનો મારો ચલાવ્યો હતો. યુએસ અને ઈરાની અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રારંભિક કરારમાં ઈરાનને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવાની જરૂર છે, જ્યારે યુએસ ઈરાની બંદરો પરનો નાકાબંધી હટાવશે. વધુમાં, એપ્રિલમાં થયેલ યુદ્ધવિરામ 60 દિવસ માટે લંબાવવામાં આવશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, બંને પક્ષો ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને યુએસ પ્રતિબંધો હટાવવા જેવા મુદ્દાઓ પર વિગતવાર વાટાઘાટો કરશે.

ઇઝરાયેલનું કહેવું છે કે આ કરાર યુદ્ધની શરૂઆતમાં નક્કી કરેલા લક્ષ્યોથી ઘણો ઓછો છે. વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ તે સમયે જણાવ્યું હતું કે તેનો ઉદ્દેશ્ય ઇઝરાયેલ સામે રહેલા "અસ્તિત્વના જોખમો" ને દૂર કરવાનો હતો. નેતન્યાહૂના મતે, આનો અર્થ ઇરાનના પરમાણુ ખતરા અને બેલિસ્ટિક મિસાઇલ કાર્યક્રમને દૂર કરવાનો હતો અને ઇરાની લોકો માટે તેમની સરકાર બદલવાની પરિસ્થિતિઓ બનાવવાનો હતો. ઇઝરાયેલ લાંબા સમયથી માંગ કરી રહ્યું છે કે ઇરાન હિઝબુલ્લાહ, હમાસ અને હુથી જેવા જૂથોને ટેકો આપવાનું બંધ કરે.

ભૂતપૂર્વ કાર્યકારી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર જેકબ નાગેલે જણાવ્યું હતું કે જાહેરમાં જાહેર કરાયેલી માહિતીમાં ઈરાનની બેલિસ્ટિક મિસાઈલો અથવા પ્રાદેશિક સંગઠનોને સમર્થનનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી. તેમણે કહ્યું કે ભવિષ્યની વાટાઘાટો માટે મુદ્દાઓને બાજુ પર રાખવા સરળ છે, પરંતુ ઇઝરાયેલની સૌથી મોટી ચિંતાઓને કરારમાં શામેલ કરવામાં આવી નથી.

ભૂતપૂર્વ સંરક્ષણ પ્રધાન અને જમણેરી નેતા એવિગ્ડોર લીબરમેને આ કરારને ઇઝરાયલ માટે "આપત્તિ" ગણાવ્યો હતો. એક સમયે નેતન્યાહૂના સાથી રહેલા લીબરમેનને હવે તેમના સૌથી કટ્ટર ટીકાકારોમાંના એક માનવામાં આવે છે. વિપક્ષી નેતા અને ભૂતપૂર્વ મંત્રી યાયર લેપિડે કહ્યું કે જો કરારના અહેવાલો સાચા હોય, તો તે ઇઝરાયલની વિદેશ અને સુરક્ષા નીતિમાં સૌથી મોટી નિષ્ફળતાઓમાંની એક હશે.

વર્તમાન ઇઝરાયેલી સરકારના મોટાભાગના નેતાઓએ આ મુદ્દા પર ખુલ્લેઆમ ટિપ્પણી કરવાનું ટાળ્યું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તેઓ યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ગુસ્સે કરવા માંગતા નથી. વડા પ્રધાન નેતન્યાહૂએ શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે જ્યાં સુધી તેઓ વડા પ્રધાન રહેશે ત્યાં સુધી ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો મેળવી શકશે નહીં. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે તેઓ અને ટ્રમ્પ આ મુદ્દા પર સંપૂર્ણ સંમતિમાં છે. જો કે, તેમના નિવેદનમાં બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અથવા ઈરાન સમર્થિત સંગઠનોનો કોઈ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી.

આ કરાર લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહ સામે ઇઝરાયેલના લશ્કરી અભિયાનને પણ અસર કરી શકે છે. ફેબ્રુઆરીમાં અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચે યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યાના થોડા દિવસો પછી હિઝબુલ્લાહે ઇઝરાયલ પર હુમલો કર્યો ત્યારે લેબનોનમાં તાજેતરનો સંઘર્ષ શરૂ થયો હતો. ઇરાને સતત માંગ કરી છે કે લેબનીઝ સંઘર્ષને વ્યાપક શાંતિ કરારમાં સમાવવામાં આવે. ઇઝરાયલ આ મુદ્દાને અલગ રાખવા માંગતું હતું, પરંતુ તેની સ્થિતિ નબળી પડી રહી હોય તેવું લાગે છે.

ઇઝરાયલની ત્રણ મુખ્ય ચિંતાઓ

આ કરારમાં સામેલ એક ઇઝરાયેલી અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે ઇઝરાયેલ પાસે ત્રણ મુખ્ય ચિંતાઓ છે. જેમાં પ્રથમ, ઇરાનના સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડારના ભવિષ્ય અંગે કોઈ સ્પષ્ટ વ્યવસ્થા નથી અને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર અપૂરતું નિયંત્રણ હોવાનું જણાય છે. બીજું, આ કરાર ઇરાની સરકારને નબળી પાડવાને બદલે આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવી શકે છે, કારણ કે પ્રતિબંધો હટ્યા પછી ભંડોળ ઇરાન તરફ પાછું વહેવાનું શરૂ થશે. ત્રીજું, ઇરાનને તે જે સંગઠનોને ટેકો આપે છે તેને ટેકો આપવાનું બંધ કરવા દબાણ કરવા માટે કોઈ સ્પષ્ટ પદ્ધતિ નથી.

ચૂંટણી પહેલા નેતન્યાહૂ પર દબાણ વધ્યું

ઇઝરાયલમાં ઓક્ટોબર સુધીમાં રાષ્ટ્રીય ચૂંટણીઓ થવાની અપેક્ષા છે. આમ, નેતન્યાહૂ પર તેમની ગઠબંધન સરકાર અને વિપક્ષ બંને તરફથી ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની શરતો સામે ન ઝૂકવા માટે વધતા દબાણનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. જોકે, નેતન્યાહૂ જાહેરમાં ટ્રમ્પનો વિરોધ કરવાનું ટાળી રહ્યા છે, કારણ કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના તેમના ગાઢ સંબંધો તેમની સૌથી મોટી રાજકીય શક્તિઓમાંની એક માનવામાં આવે છે.