હાલના દિવસોમાં ભારતીય રૂપિયા પર ભારે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. ગત શુક્રવારે ભારતીય રૂપિયો તેના રેકોર્ડબ્રેક નીચલા સ્તરે પહોંચીને ૯૦.૫૦ ના આંકડાને પણ પાર કરી ગયો હતો. રૂપિયાની આ નબળાઈ વચ્ચે પડોશી દેશ અફઘાનિસ્તાનની કરન્સીની ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે, કારણ કે અત્યારે અફઘાનિસ્તાનની મુદ્રા ભારત કરતા વધુ 'તાકતવર' દેખાઈ રહી છે. સાંભળવામાં કદાચ અજીબ લાગે, પરંતુ અત્યારે અફઘાનિસ્તાનની કરન્સી 'અફઘાન અફઘાની' (AFN) નું મૂલ્ય ભારતીય રૂપિયા કરતા વધારે છે.

મૂલ્યની સરખામણી
વર્તમાન આંકડા મુજબ, અફઘાનિસ્તાનના ૧ અફઘાનીની કિંમત અંદાજે ૧ રૂપિયો ૩૮ પૈસા બરાબર છે. એટલે કે જો તમે અફઘાનિસ્તાનમાં ૧ લાખ અફઘાની કમાતા હોવ, તો ભારત આવતા તેની કિંમત આશરે ૧.૩૮ લાખ રૂપિયા થઈ જશે. તાલિબાન શાસન હોવા છતાં આ કરન્સી કેવી રીતે મજબૂત રહી, તે એક મોટો પ્રશ્ન છે.

અફઘાની કરન્સી મજબૂત હોવા પાછળના મુખ્ય કારણો
તાલિબાને સત્તામાં આવ્યા પછી કેટલાક એવા કડક આર્થિક નિર્ણયો લીધા છે જેણે કૃત્રિમ રીતે તેમની કરન્સીને સ્થિર રાખી છે:

વિદેશી મુદ્રા પર પ્રતિબંધ: 
તાલિબાને અફઘાનિસ્તાનમાં અમેરિકી ડોલર અને પાકિસ્તાની રૂપિયાના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ રોક લગાવી દીધી છે. જ્યારે વિદેશી મુદ્રા ચલણમાં જ નથી, ત્યારે તેની માંગ ઊભી થતી નથી, પરિણામે સ્થાનિક કરન્સી પર દબાણ આવતું નથી. 

નિયંત્રિત ટ્રેડ: 
સરકારે આયાત-નિકાસ (Import-Export) પર સખત નિયંત્રણો રાખ્યા છે. તમામ વ્યવહારો માત્ર સ્થાનિક કરન્સીમાં જ મર્યાદિત કરી દીધા છે. 

સીમિત અર્થતંત્ર: 
અફઘાનિસ્તાન અત્યારે વૈશ્વિક વ્યાપારથી લગભગ કપાયેલું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણ ન હોવાને કારણે તેમની કરન્સી પર બાહ્ય આર્થિક પરિબળોની અસર પડતી નથી.

કરન્સી મજબૂત હોવાનો અર્થ 'મજબૂત અર્થતંત્ર' નથી
નિષ્ણાતોના મતે અફઘાની કરન્સીનું મજબૂત દેખાવું એ ત્યાંની સમૃદ્ધિનું પ્રતીક નથી. ભારત અને અફઘાનિસ્તાનની જીડીપી (GDP) વચ્ચે જમીન-આસમાનનો તફાવત છે. ભારતનું અર્થતંત્ર વિશાળ અને વૈશ્વિક બજાર સાથે જોડાયેલું છે, તેથી તે વધુ પડકારોનો સામનો કરે છે. અફઘાનિસ્તાનમાં કરન્સી મજબૂત છે કારણ કે ત્યાં વેપાર અને વિદેશી ચલણનું અસ્તિત્વ જ લગભગ ખતમ કરી દેવામાં આવ્યું છે.