અફઘાનિસ્તાનના ઉત્તર-પૂર્વ બદાખ્શાં પ્રાંતમાં આવેલી વાખાન કોરિડોર મારફતે ચીન સુધી રોડ કનેક્ટિવિટી તૈયાર થઈ જતાં આ સમગ્ર ક્ષેત્રનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ ખૂબ વધી ગયું છે. આશરે 121 કિલોમીટર લાંબો આ રસ્તો ચીનના શિનજિયાંગ પ્રદેશ સુધી પહોંચે છે. આશરે 55 લાખ ડોલરના ખર્ચે બનેલો આ રોડ અફઘાનિસ્તાન અને ચીન વચ્ચે સીધો જમીની સંપર્ક સ્થાપિત કરનારી મહત્વપૂર્ણ કડી માનવામાં આવી રહ્યો છે, જે વેપાર અને પ્રાદેશિક ટ્રાન્ઝિટમાં મોટી ભૂમિકા ભજવશે.

વાખાન કોરિડોર અફઘાનિસ્તાનના ઉત્તર-પૂર્વમાં આવેલી એક સાંકડી પટ્ટી છે, જેના ઉત્તરમાં તાજિકિસ્તાન, પૂર્વમાં ચીનનું શિનજિયાંગ અને દક્ષિણમાં પાકિસ્તાન કબજાગ્રસ્ત કાશ્મીર (PoK) આવેલું છે. તેની ભૌગોલિક સ્થિતિના કારણે આ વિસ્તાર અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાય છે. પ્રાચીન સમયમાં આ વિસ્તાર સિલ્ક રૂટનો ભાગ હતો. તાલિબાન સરકાર આ રસ્તા દ્વારા અફઘાનિસ્તાનમાં રહેલા સોના અને અન્ય કિંમતી કુદરતી સંસાધનોને ચીનના બજાર સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. બીજી તરફ, ચીન માટે પણ આ રસ્તો અફઘાનિસ્તાનના ખનિજ સંસાધનો સુધી સરળ પહોંચ મેળવવાનો અને શિનજિયાંગથી મધ્ય એશિયા સુધી પોતાની પકડ મજબૂત કરવાનો માર્ગ છે.

આ ઘટનાક્રમ ભારત માટે શા માટે ચિંતાનો વિષય છે? તેનો જવાબ તેની ભૌગોલિક સ્થિતિમાં છુપાયેલો છે. વાખાન કોરિડોર ભારતના દાવો ધરાવતા ગિલગિટ-બાલટિસ્થાન અને લદ્દાખની ખૂબ જ નજીક આવેલો છે. ભારત અગાઉથી જ લદ્દાખ સરહદે ચીન સાથેના પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે આ સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં ચીનનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પ્રભાવ વધવો એ ભારતની ઉત્તરીય સરહદી સુરક્ષા માટે મોટો પ્રશ્ન ઊભો કરે છે.

​​​​​​​વાખાનમાં ચીનની વધતી સક્રિયતાને માત્ર એક સાધારણ રોડ પ્રોજેક્ટ તરીકે જોઈ શકાય નહીં, પરંતુ તે પ્રાદેશિક સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી મોટી બાબત છે. ભારત પણ આ વિસ્તારની તમામ ગતિવિધિઓ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે. ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને અફઘાનિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી અમીર ખાન મુત્તકી વચ્ચેની વાટાઘાટોમાં પણ આ મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો હતો. નિષ્ણાતોના મતે ભારતે પોતાના વ્યૂહાત્મક હિતોની રક્ષા માટે અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયાઈ દેશો સાથે પોતાના આર્થિક અને મુત્સદ્દીગીરીના સંબંધો વધુ મજબૂત કરવા પડશે.