પાકિસ્તાનમાં નવા પ્રાંતોની રચનાને લઈને રાજકીય ચર્ચા તેજ બની છે. સેનાના વડા ફિલ્ડ માર્શલ આસિમ મુનીર દેશના ચાર મોટા પ્રાંતોને નાના વહીવટી એકમોમાં વહેંચવાની તરફેણ કરી રહ્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવે તો પાકિસ્તાનનો રાજકીય નકશો બદલાઈ શકે છે. અહેવાલો અનુસાર, દેશમાં 12થી 15 નવા પ્રાંતો અથવા આશરે 160 નાના વહીવટી એકમો બનાવવાની સંભાવના ચર્ચાઈ રહી છે. જોકે, આ ફેરફાર અંગેનો પ્રસ્તાવ હજુ અમલમાં આવ્યો હોવાની પુષ્ટિ નથી.

હાલમાં પાકિસ્તાનમાં પંજાબ, સિંધ, ખૈબર પખ્તૂનખ્વા અને બલૂચિસ્તાન એમ ચાર મુખ્ય પ્રાંતો છે. આ પૈકી પંજાબ સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો પ્રાંત છે. અહીં આશરે 12.8 કરોડ લોકો વસે છે, જે પાકિસ્તાનની કુલ વસ્તીના અડધાથી વધુ છે. બીજી તરફ, વિસ્તારની દૃષ્ટિએ સૌથી મોટો પ્રાંત બલૂચિસ્તાન છે, પરંતુ તેની વસ્તી આશરે દોઢ કરોડ છે.

આસિમ મુનીરનું માનવું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે મોટા પ્રાંતોનું અસરકારક સંચાલન કરવું મુશ્કેલ છે. નાના પ્રાંતો બનાવવાથી સરકારી સેવાઓ લોકો સુધી પહોંચાડવામાં અને વહીવટી સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં સરળતા થઈ શકે છે. પંજાબના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં લોકોને સરકારી સેવાઓ મેળવવા લાંબા અંતરની મુસાફરી કરવી પડે છે.

આ પ્રસ્તાવને માત્ર વહીવટી સુધારા તરીકે જોવામાં આવતો નથી. પાકિસ્તાનમાં પંજાબ અને સિંધ રાજકીય રીતે અત્યંત શક્તિશાળી પ્રાંતો છે. પંજાબમાં પાકિસ્તાન મુસ્લિમ લીગ-નવાઝ અને સિંધમાં પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટીનો નોંધપાત્ર પ્રભાવ છે.

આ બંને પ્રાંતોનું વિભાજન થાય તો તેમની રાજકીય તાકાત ઘટી શકે છે. પરિણામે, કેન્દ્ર સરકાર અને સૈન્યની સત્તામાં વધારો થવાની શક્યતા અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. વિશ્લેષણ મુજબ, નાના પ્રાંતોનું સંચાલન સરળ બની શકે છે, પરંતુ તેમની કેન્દ્ર પરની નિર્ભરતા વધે તો સૈન્ય માટે રાજકીય પ્રભાવ જાળવવો પણ સરળ બની શકે છે.

નવા પ્રાંતો બનાવવાના વિચાર સામે સિંધમાં વિરોધ જોવા મળ્યો છે. સિંધ વિધાનસભાએ સપ્ટેમ્બર 2026માં રાજ્યના વિભાજનનો વિરોધ કરતી દરખાસ્ત પસાર કરી હતી. વિધાનસભાએ સિંધની ભૌગોલિક અખંડિતતા જાળવવાની માગ કરી હતી. પાકિસ્તાનના બંધારણ મુજબ, કોઈ પ્રાંતની સીમા બદલવા માટે સંબંધિત પ્રાંતની વિધાનસભાની કુલ સભ્યસંખ્યાના ઓછામાં ઓછા બે તૃતીયાંશ સભ્યોની મંજૂરી જરૂરી છે.

બીજી તરફ, બલૂચિસ્તાનમાં અલગતાવાદી હિંસા અને સંસાધનોના નિયંત્રણને લઈને લાંબા સમયથી તણાવ છે. ખૈબર પખ્તૂનખ્વામાં પણ રાજકીય અશાંતિ અને સુરક્ષાની સમસ્યાઓ છે. આવા સંજોગોમાં પ્રાંતોનું પુનર્ગઠન કરવું સરળ નહીં હોય. પાકિસ્તાનમાં નવા પ્રાંતો બનાવવાનો વિચાર નવો નથી. અગાઉ પણ નાના વહીવટી એકમો રચવાની ચર્ચા થઈ છે. જોકે, આ વખતે આસિમ મુનીરનો વધતો રાજકીય પ્રભાવ આ મુદ્દાને વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બનાવે છે.