દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક પર બે દિવસ પહેલા 800 થી વધુ ફ્લાઇટ્સના વિક્ષેપ અંગે એક મોટો ખુલાસો થયો છે. તપાસ અને નિષ્ણાતોના ઇનપુટથી જીપીએસ (ગ્લોબલ પોઝિશનિંગ સિસ્ટમ) સિગ્નલો સાથે છેડછાડ કરવાનું કાવતરું બહાર આવ્યું છે.

અહેવાલો અનુસાર, 6 થી 7 નવેમ્બર દરમિયાન, લગભગ 7 વાગ્યાના સમયે, પાઇલટ્સ ખોટા જીપીએસ સિગ્નલો પ્રાપ્ત કરી રહ્યા હતા. આનાથી કોકપીટ સ્ક્રીન પર વિમાનની સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ, અને ખોટી પરિસ્થિતિ દેખાઈ હતી. આ સમય દરમિયાન, રનવેને બદલે તેને ખેતરો દેખાયા, અને વિમાનની ઊંચાઈ અંગે મૂંઝવણ ઊભી થઈ હતી. ત્યારબાદ પાઇલટ્સે જીપીએસ -આધારિત ઓટોમેટિક મેસેજિંગથી મેન્યુઅલ પોઝિશનિંગ પર સ્વિચ કર્યું હતું.

7 નવેમ્બરના રોજ, આઈજીઆઈ ખાતે એટીસીની ઓટોમેટિક મેસેજ સ્વિચ સિસ્ટમમાં ટેકનિકલ ખામીને કારણે ફ્લાઇટ કામગીરી 12 કલાકથી વધુ સમય માટે અસર પડી. 800 થી વધુ સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ મોડી પડી, જ્યારે 20 રદ કરવામાં આવી. 48 કલાક પછી એરપોર્ટ કામગીરી સામાન્ય થઈ ગઈ. 6 નવેમ્બરની સાંજે આ વિક્ષેપ શરૂ થયો. ૭ નવેમ્બરના રોજ સવારે ૯ વાગ્યે સિસ્ટમ નિષ્ફળ ગઈ, જેના કારણે એરપોર્ટ પર લાંબી કતારો લાગી ગઈ.

જીપીએસ સાથે છેડછાડને કારણે, એટીએસ (એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ) ને વિલંબ સાથે સંદેશા મળવા લાગ્યા. પરિણામે, દિલ્હી એરપોર્ટ પર ઉતરાણ કરવાને બદલે, વિમાનોને જયપુર અને નજીકના એરપોર્ટ તરફ વાળવામાં આવ્યા હતા.

શંકા: સુરક્ષા સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા એક પ્રખ્યાત સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતે ભાસ્કરને જણાવ્યું હતું કે નાગરિક જીપીએસ સિગ્નલોની નકલ કરવી, જે અગાઉ સૈદ્ધાંતિક માનવામાં આવતું હતું, તે હવે ખૂબ જ સરળતાથી કરવામાં આવી રહ્યું છે. એવી શંકા છે કે દિલ્હી કાવતરામાં સામેલ હેકર્સને વિદેશી સરકાર તરફથી મદદ મળી હતી, જે એક મહત્વપૂર્ણ ખતરો હતો. એવી શંકા છે કે તાજેતરની ઘટનામાં હેકર્સે નકલી સિગ્નલ બ્લાસ્ટ (મોટી સંખ્યામાં સિગ્નલ મોકલવા)નો ઉપયોગ કર્યો હતો. પાઇલોટ્સ મૂંઝવણમાં મુકાયા, અને ઓટોમેટિક મેસેજ સ્વિચિંગ સિસ્ટમ પણ ક્રેશ થઈ ગઈ.

દેશમાં નાગરિક વિમાનો સાથે જીપીએસ ચેડાના કિસ્સાઓ વધ્યા છે. ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલિયન એવિએશનએ તાજેતરના મહિનાઓમાં આવા 465 થી વધુ નકલી સિગ્નલો નોંધ્યા છે. મોટાભાગની ઘટનાઓ જમ્મુ અને અમૃતસર જેવા સરહદી વિસ્તારોમાં નોંધાઈ છે. અમેરિકા હવે નાગરિક સિગ્નલો માટે પણ ચિમેરા સિગ્નલો વિકસાવી રહ્યું છે. આ જીપીએસ -3 સિગ્નલો એન્ક્રિપ્ટેડ અને સુરક્ષિત હશે.

એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (AAI) એ શુક્રવારે રાત્રે 8:45 વાગ્યે જાહેરાત કરી હતી કે AMSS સિસ્ટમ સક્રિય છે અને યોગ્ય રીતે કાર્યરત છે. સિસ્ટમમાં ખામીને કારણે એરપોર્ટ પર મુસાફરોને દિવસભર અસુવિધાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, બોર્ડિંગ ગેટ પર લાંબી કતારો લાગી હતી. ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ વેબસાઇટ Flightradar24 અનુસાર, બધી ફ્લાઇટ્સ સરેરાશ 50 મિનિટ મોડી પડી હતી.

દિલ્હી એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ વિલંબની અસર મુંબઈ, ભોપાલ, ચંદીગઢ અને અમૃતસર સહિત દેશભરના ઘણા એરપોર્ટ પર પણ અનુભવાઈ હતી. દિલ્હી જતી અને જતી ફ્લાઇટ્સ પણ મોડી પડી હતી. ઇન્ડિગો, એર ઇન્ડિયા, એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસ, સ્પાઇસજેટ અને અકાસા એરલાઇન્સે દિવસભર ફ્લાઇટ શેડ્યૂલ પોસ્ટ કર્યા હતા.