મિડિલ ઈસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ) માં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનની કટોકટી વચ્ચે ભારતની કૃષિ નિકાસ શક્તિ અમેરિકા જેવા સુપરપાવર દેશ માટે એક નવો મોટો પડકાર બનીને ઉભરી આવી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગો પર વધતું જોખમમધ્ય પૂર્વના દેશો વચ્ચે વકરી રહેલા સંઘર્ષના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે હચમચી ગઈ છે.લાલ સમુદ્ર અને સ્વેઝ નહેર જેવા મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારી રસ્તાઓ પર સતત વધી રહેલા હુમલાના ભયના કારણે માલવાહક જહાજોની અવરજવર અત્યંત મુશ્કેલ બની ગઈ છે.
અમેરિકા-ઈરાન ટકરાવ
અમેરિકા અને ઈરાન જેવા દેશો વચ્ચેનો પરસ્પર તણાવ વૈશ્વિક બજારની મુશ્કેલીઓમાં સતત વધારો કરી રહ્યો છે. કૃષિ ક્ષેત્રે ભારતનું વધતું વૈશ્વિક કદભારત માત્ર પોતાની વિશાળ વસ્તીની ખાદ્ય જરૂરિયાતો જ પૂરી નથી કરતું, પરંતુ તે વિશ્વના સૌથી મોટા અન્ન ઉત્પાદક દેશોમાં અગ્રેસર છે. પશ્ચિમી દેશો પોતાની ખાદ્ય સુરક્ષા માટે ભારતીય કૃષિ ઉત્પાદનો પર મોટા પાયે નિર્ભર છે.
અમેરિકન સુપરમાર્કેટ્સ પર ભારતીય અન્નનો કબ્જો
ટેકનોલોજીના બાદશાહ ખાદ્ય સુરક્ષામાં પર નિર્ભર છે અમેરિકા ભલે સંરક્ષણ અને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીના મોરચે દુનિયાનું નેતૃત્વ કરતું હોય, પરંતુ પાયાની ખાદ્ય સુરક્ષાની બાબતમાં તે આજે પણ સંપૂર્ણ આત્મનિર્ભર નથી.અમેરિકાના વિશાળ સુપરમાર્કેટ્સ અને સ્થાનિક બજારોમાં મોટાભાગની કૃષિ સામગ્રી સીધી ભારતથી આયાત કરવામાં આવે છે.ત્યાં વસતી એક બહુ મોટી વસ્તી પોતાના દૈનિક ભોજન માટે ભારતીય ચોખા (ખાસ કરીને બાસમતી) અને મસાલાઓ પર નિર્ભર છે.
નિકાસ પર પ્રતિબંધની આશંકાથી વોશિંગ્ટનમાં ચિંતાજો મધ્ય પૂર્વનો આ તણાવ વધુ ઘેરો બને અને ભારત પોતાની ઘરેલું જરૂરિયાતો અથવા સુરક્ષા નીતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકા તરફ જતા નિકાસ (Export) પર આંશિક કે પૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દે, તો તેની ગંભીર અસરો થઈ શકે છે
ભારતીય પુરવઠો ખોરવાતા જ અમેરિકાના આંતરિક બજારોમાં ખાદ્ય ચીજોની ભારે અછત સર્જાઈ શકે છે.
મોંઘવારીનો નવો રેકોર્ડ
આયાત અટકવાથી અમેરિકામાં અન્ન અને જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે, જે સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર સીધો બોજ નાખશે.
આધુનિક હથિયારો સામે અન્નનું નવું હથિયાર
વૈશ્વિક મંચ પર શરતો નક્કી કરવાની ભારતની ક્ષમતાવર્તમાન સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિના સમીકરણો ઝડપથી બદલાયા છે અને યુદ્ધ હવે માત્ર સરહદો પર હથિયારોથી નહીં પરંતુ આર્થિક અને વ્યાપારી મોરચે પણ લડાય છે. ભારત વૈશ્વિક ખાદ્ય બજારમાં પોતાની મજબૂત સ્થિતિથી વાકેફ છે, જે તેને પશ્ચિમી દેશો સામે પોતાની નિકાસ નીતિઓ મજબૂતાઈથી રજૂ કરવાની નવી રાજદ્વારી તાકાત આપે છે.