ચોમાસાને કારણે વીજળીની માંગ અને પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડવાને કારણે, દેશભરના થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો ભંડાર નિર્ધારિત ધોરણો કરતાં અડધાથી પણ ઓછો થઈ ગયો છે. સેન્ટ્રલ ઇલેક્ટ્રિસિટી ઓથોરિટી (CEA) ના ડેટા અનુસાર, દેશભરના 50 પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો ભંડાર 2 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં 'ગંભીર' સ્તરે પહોંચી ગયો હતો જે ગંભીર અછત દર્શાવે છે.

CEA ના ડેટા દર્શાવે છે કે આશરે 224 ગીગાવોટની સંયુક્ત ક્ષમતા ધરાવતા આ પ્લાન્ટ્સમાં બુધવાર સુધીમાં 28.2 મિલિયન ટન કોલસો હતો; આ 58.7 મિલિયન ટનની ફરજિયાત જરૂરિયાતના માત્ર 48 ટકા છે. 85 ટકા પ્લાન્ટ લોડ ફેક્ટર (PLF) પર, આ ઉપલબ્ધ સ્ટોક ફક્ત નવ દિવસના સંચાલન માટે પૂરતો છે, જ્યારે સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં, ઓછામાં ઓછા 19 દિવસનો બેકઅપ જાળવવો જોઈએ.

હાલના નિયમો હેઠળ, કોલસાના ભંડાર નિર્ધારિત ધોરણોના 25 ટકાથી નીચે આવતા પ્લાન્ટને 'ગંભીર' તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. આ ગંભીર અછતનો સામનો કરી રહેલા ૫૦ પ્લાન્ટમાંથી, ૪૫ સ્થાનિક કોલસા પર, ચાર આયાતી કોલસા પર અને એક કોલસા ધોવાના રિજેક્ટ પર આધાર રાખે છે.

કોલસા મંત્રાલયના અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે એક આંતર-મંત્રી ટીમ આવા તમામ મહત્વપૂર્ણ પ્લાન્ટ્સનું દૈનિક નિરીક્ષણ કરી રહી છે અને બળતણનો સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી રહી છે.

મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે CEA ધોરણો હેઠળ પ્લાન્ટને 'ક્રિટિકલ' જાહેર કરવો એ નિયમિત દેખરેખ પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે. તેનો અર્થ એ નથી કે આ પ્લાન્ટ્સને નજીકથી નિરીક્ષણ અને પ્રાથમિકતા આપવાની જરૂર છે; તેનો અર્થ એ નથી કે આ પ્લાન્ટ્સને કોલસાનો પુરવઠો સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે.

અધિકારીઓના મતે, ૮૫ ટકા PLF પર કાર્યરત પ્લાન્ટ્સ માટે પ્રમાણભૂત કોલસાની જરૂરિયાત ૩.૧ મિલિયન ટન પ્રતિ દિવસ હોવાનો અંદાજ છે, જોકે વાસ્તવિક દૈનિક વપરાશ આશરે ૨.૪ મિલિયન ટન છે. ચોમાસા દરમિયાન ખાણકામ અને પરિવહનમાં વિક્ષેપોને કારણે કોલસાનો પુરવઠો વાર્ષિક ધોરણે પ્રભાવિત થાય છે, પરંતુ સપ્ટેમ્બરથી વરસાદ ઓછો થતાં પરિસ્થિતિમાં સુધારો થવા લાગે છે.

આ બાબતે ઉર્જા મંત્રાલય તરફથી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી, પરંતુ સૂત્રો સૂચવે છે કે કેટલાક કોલસા આધારિત પ્લાન્ટ્સને તેમના સુનિશ્ચિત જાળવણીને મુલતવી રાખવા સૂચનાઓ જારી કરવામાં આવી છે જેથી વીજ ઉત્પાદનમાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવે.