અમેરિકા અને ઇઝરાયલના ઈરાન પરના હુમલા વચ્ચે, વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં 10%નો વધારો થયો છે. રવિવારે એશિયન બજારો ખુલતાની સાથે જ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં 10%નો તીવ્ર વધારો જોવા મળ્યો.સોમવારે શરૂઆતના કારોબારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ અને નાયમેક્સ લાઇટ સ્વીટ ક્રૂડ બંનેના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો. એક સમયે, બ્રેન્ટ 12% થી વધુ ઉછાળો મેળવીને લગભગ 82 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયો, જે શુક્રવારના 73 ડોલર પ્રતિ બેરલના બંધ ભાવથી વધુ હતો. જોકે, બંનેમાં પાછળથી થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો.બીજી તરફ અમેરિકા અને ઇઝરાયલના હુમલાના પગલે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કે જેની મદદથી ભારત તેલની આયાત કરે છે તે બંધ થાય તો ભારતમાં ક્રુડના ભાવ વધી શકે તેવી સંભાવનાઓ જોવાઈ રહી છે.

સોમવાર સવાર સુધીમાં એશિયન બજારોમાં ક્રૂડ ઓઇલ લગભગ 79.30 ડોલર પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું હતું, જે લગભગ 9% નો વધારો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, યુએસ ક્રૂડ ઓઇલ લગભગ 8 ડોલર , અથવા 12 ટકા વધીને 75 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું, જ્યારે વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ લગભગ 8 ટકા વધીને 72 ડોલર પર પહોંચ્યું.આ વર્ષે તેલના ભાવ પહેલાથી જ વધી રહ્યા છે. જાન્યુઆરીથી આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક ભાવમાં લગભગ 20 ટકાનો વધારો થયો છે. વધુમાં, તેલના ભાવમાં તાજેતરનો વધારો ચિંતાજનક છે. નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે વધુ ભાવ વધારાથી ઉર્જા ખર્ચમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. જો કે, આ ઈરાનની બદલાની કાર્યવાહી અને સપ્લાય માર્ગોમાં વિક્ષેપો પર આધાર રાખશે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશે ચિંતાઓ વધી

ખાસ ચિંતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની છે, જે પર્સિયન ગલ્ફના મુખ પર એક સાંકડો માર્ગ છે. તે પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનના અખાત અથવા અરબી સમુદ્ર સાથે જોડતો એકમાત્ર દરિયાઈ માર્ગ છે. ઈરાન ઉત્તરમાં આવેલું છે, અને ઓમાન અને દક્ષિણમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત આવેલું છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને પર્સિયન ગલ્ફના પ્રવેશદ્વાર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે સાઉદી અરેબિયા, કુવૈત, કતાર અને ઇરાક જેવા મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક દેશો આ સાંકડી ચેનલ દ્વારા તેમના તેલની નિકાસ કરે છે. દરરોજ, આશરે 15 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે, જે વિશ્વના પુરવઠાના લગભગ પાંચમા ભાગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.ભારત પણ આ માર્ગ દ્વારા તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોનો નોંધપાત્ર ભાગ આ માર્ગ દ્વારા આયાત કરે છે. ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે આ માર્ગ બંધ થઈ શકે છે તેવી આશંકા છે. શિપમેન્ટ ધીમું પડી શકે છે અથવા સંપૂર્ણપણે બંધ પણ થઈ શકે છે. આનાથી નિકાસ પર પ્રતિબંધો આવી શકે છે અને વિશ્વભરમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને પેટ્રોલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે.

ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધવાની ભીતિ

નિષ્ણાતો કહે છે કે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલમાં દરેક 1 ડોલરનો વધારો પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર 0.55 ડોલર અને ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર 0.52 ડોલર નો વધારો દર્શાવે છે. પરિણામે, એશિયન બજારોમાં આ 10% વધારાથી ભારતમાં પણ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. આનાથી પેઇન્ટ, લુબ્રિકન્ટ્સ, ટાયર અને એવિએશન સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓ માટે ખર્ચમાં પણ વધારો થશે, જેનાથી તેમનો નફો ઘટશે. જો કે, સરકાર આ પડકારનો સામનો કરવા માટે એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડવા અથવા તેલ કંપનીઓના માર્જિન ઘટાડવા જેવા પગલાં લઈ શકે છે.