આવનારો સમય દેશભરના લાખો વીજળી ગ્રાહકો માટે મોંઘો સાબિત થઈ શકે છે. કેન્દ્ર સરકારની નવી રાષ્ટ્રીય વીજળી નીતિના ડ્રાફ્ટે વીજળીના દરો પર મોટી ચર્ચા જગાવી છે. જો આ દરખાસ્ત લાગુ કરવામાં આવે તો, ૨૦૨૬-૨૭ થી દર વર્ષે વીજળીના બિલ આપમેળે વધી શકે છે. અત્યાર સુધી, રાજકીય કારણોસર ઘણા રાજ્યોમાં લાંબા સમય સુધી વીજળીના દરમાં વધારો કરવામાં આવ્યો ન હતો, પરંતુ નવી નીતિ આ સિસ્ટમને બદલવા માટે તૈયાર છે.સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ ડ્રાફ્ટ ઇન્ડેક્સ-લિંક્ડ ટેરિફ સિસ્ટમ સૂચવે છે. આ હેઠળ, જો રાજ્ય નિયમનકારી કમિશન સમયસર વીજળીના દર નક્કી નહીં કરે, તો વીજળીના દર આપમેળે એક નિશ્ચિત ફોર્મ્યુલાના આધારે વધશે. આનો અર્થ એ છે કે ટેરિફ વધારવાનો કે ન વધારવાનો નિર્ણય હવે સંપૂર્ણપણે રાજકીય રહેશે નહીં.

સરકાર વધતા નુકસાનથી ચિંતિત, ડ્રાફ્ટ નીતિ પર સૂચનો મંગાવાયા

વીજ વિતરણ કંપનીઓની નાણાકીય સ્થિતિ સતત બગડી રહી છે. આ કંપનીઓ પર દેશભરમાં આશરે ₹3 લાખ કરોડનું બાકી લેણું છે. સરકારી માહિતી અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2023 માં, વીજ કંપનીઓને પ્રતિ યુનિટ સરેરાશ 50 પૈસાનું નુકસાન થયું હતું. ખર્ચની તુલનામાં ઓછી વસૂલાત આ કટોકટીનું મુખ્ય કારણ છે.

નોંધનીય છે કે સંસદના આગામી બજેટ સત્રમાં વીજળી બિલનો ડ્રાફ્ટ રજૂ કરવામાં આવી શકે છે. ડ્રાફ્ટમાં એવો પણ પ્રસ્તાવ છે કે ગ્રાહકોને દર મહિને વીજળી વિતરણ કંપનીઓ દ્વારા વીજળી ખરીદીના ખર્ચમાં ફેરફાર વિશે જાણ કરવામાં આવે. સરકારે 30 દિવસની અંદર તમામ હિસ્સેદારો પાસેથી આ ડ્રાફ્ટ નીતિ પર સૂચનો માંગ્યા છે.

2026-27 થી સિસ્ટમ બદલાશે

ડ્રાફ્ટ નીતિ અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી, નિયમનકારી કમિશનને ટેરિફ સેટ કરવાની જરૂર પડશે જે ગ્રાહકોને વીજળી ઉત્પન્ન કરવા અને પહોંચાડવાના સમગ્ર ખર્ચને આવરી લેશે. પછીથી ટેરિફ વધારવા અથવા નુકસાન ઉમેરવાની સિસ્ટમને દૂર કરવાની વાત થઈ રહી છે. વીજળીના ભાવને ફુગાવા જેવા સૂચકાંક સાથે જોડવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે.ભારતના ઉદ્યોગોને વિશ્વની સૌથી મોંઘી વીજળી ખરીદવી પડે છે. આનું કારણ એ છે કે ખેડૂતો અને ઘરેલુ ગ્રાહકોને સસ્તી અથવા સબસિડીવાળી વીજળી પૂરી પાડવાનો બોજ ઉદ્યોગો પર નાખવામાં આવે છે. આ બે શ્રેણીઓ દેશની વીજળીનો આશરે 45% વપરાશ કરે છે.

સરેરાશ ગ્રાહકના ખિસ્સા પર થોડો બોજ વધશે

નવી સિસ્ટમના અમલીકરણથી ઘરેલુ અને કૃષિ ગ્રાહકો પર સીધી અસર પડી શકે છે. સબસિડી અને વાસ્તવિક ખર્ચ વચ્ચેનો તફાવત ધીમે ધીમે ઓછો થશે. આનો અર્થ એ છે કે ભવિષ્યમાં દર મહિને વીજળીના બિલમાં થોડો વધારો થઈ શકે છે.