શેમ્પૂ અને લોશન, સલામત હોવાનું માનીને, શરીર પર લગાવવામાં આવે છે. તેમાંના ઘણામાં એવા રસાયણો હોય છે જેને યુરોપ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે વર્ષો પહેલા ખતરનાક ગણાવીને પ્રતિબંધિત કર્યા છે. ભારતમાં, આના પર ન તો પ્રતિબંધ છે કે ન તો કડક દેખરેખ રાખવામાં આવે છે. આ બેદરકારી સ્ત્રીઓની પ્રજનન ક્ષમતા અને હોર્મોનલ સિસ્ટમ માટે ખતરો ઉભો કરે છે.
શું તમે મિથાઈલપ્રોપિયોનલ વિશે સાંભળ્યું છે? તેને લિલિયલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેને ફૂલોની સુગંધ આપવા માટે ફેરનેસ ક્રીમ ગ્લો એન્ડ લવલી સહિત ઘણા સૌંદર્ય ઉત્પાદનોમાં ઉમેરવામાં આવે છે. યુરોપે 2022 માં તેના પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો કારણ કે તે વંધ્યત્વનું કારણ બની શકે છે. આમ છતાં, ભારતમાં સૌંદર્ય ઉત્પાદનોમાં રસાયણોનો વ્યાપક ઉપયોગ કરનાર લિલિયલ એકલુ નથી.
યુરોપિયન યુનિયને ૧,૨૦૦ થી વધુ રસાયણો ઓળખી કાઢ્યા છે અને તેમના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પણ ડઝનબંધ રસાયણો પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. જોકે, ભારતમાં આવા નિયંત્રણો નથી. અહીં, સીડીએસસીઓએ ફક્ત થોડા રસાયણોના ઉપયોગ પર મર્યાદા નક્કી કરી છે. જોકે, આ નિયંત્રણો યુરોપ જેટલા કડક નથી. પરિણામે, લોકોને નુકસાન થાય છે.
પ્રાયોગિક પરિણામોના આધારે, યુરોપિયન કમિશને 2020 માં બ્યુટી ફેનાઇલ મિથાઈલ પ્રોપિયોનલને કાર્સિનોજેનિક અને ઝેરી જાહેર કર્યું. ઇન્ટરનેશનલ ફ્રેગરન્સ એસોસિએશને લિપ અને ફેસ પ્રોડક્ટ્સમાં તેનો ઉપયોગ કરવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે
પ્રતિબંધ સમયે, યુરોપિયન યુનિયનની વૈજ્ઞાનિક સમિતિએ લખ્યું હતું: લિલેનોલને સલામત ગણી શકાય નહીં. તે આપણી અંતઃસ્ત્રાવી પ્રણાલીને વિક્ષેપિત કરે છે. તે સ્ત્રીઓની ગર્ભધારણ કરવાની ક્ષમતાને નબળી પાડી શકે છે.
દોઢ દાયકા પહેલા સુધી ટૂથપેસ્ટ, પાવડર અને સાબુમાં આ એન્ટિફંગલ રસાયણનો ઉપયોગ થતો હતો. યુરોપિયન યુનિયને 2016 માં તેના પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે 2016 માં સાબુ અને બોડી વોશમાં અને 2017 માં એન્ટિસેપ્ટિક ઉત્પાદનોમાં તેના પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. ઘણા વૈજ્ઞાનિકોનો દાવો છે કે ટ્રાઇક્લોસન ચેતાતંત્રને નુકસાન પહોંચાડે છે અને ખાસ કરીને સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને બાળકો માટે હાનિકારક છે.
પેરાબેન્સ, એક પ્રિઝર્વેટિવ, ત્વચા ઉત્પાદનોમાં બેક્ટેરિયા અને અન્ય સંક્રમણ અટકાવે છે. આસિયાન દેશોએ પેરાબેન્સ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાગુ કર્યો છે. યુએસના કેટલાક રાજ્યોએ પણ પ્રતિબંધ લાગુ કર્યો છે. યુરોપિયન દેશોએ તેનો ઉપયોગ મર્યાદિત કર્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ પેરાબેન્સ વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, જેમાં હોર્મોનલ સમસ્યાઓથી લઈને સ્ત્રીઓમાં સ્તન કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે. પેરાબેન્સ બાળકો માટે વધુ ખતરનાક માનવામાં આવે છે.