યુરોપના વિકસિત અને સમૃદ્ધ દેશોમાં ગણાતા ફ્રાન્સમાં હાલના દિવસોમાં કુદરતનો પ્રકોપ જોવા મળી રહ્યો છે. ફ્રાન્સ અત્યારે ઇતિહાસની સૌથી ભયાનક હીટવેવ (કાળઝાળ ગરમી) નો સામનો કરી રહ્યું છે, જેના કારણે ત્યાંની હોસ્પિટલોમાં હીટ સ્ટ્રોકના દર્દીઓની સંખ્યામાં ભારે વધારો થયો છે અને ગરમીના લીધે અનેક લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હોવાના અહેવાલ પણ સામે આવ્યા છે.

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, જે દેશના નાગરિકો આર્થિક રીતે અત્યંત સક્ષમ છે અને એર કંડિશનર (AC) આસાનીથી ખરીદી શકે તેમ છે, ત્યાં આજે પણ માત્ર ૨૫ ટકા ઘરોમાં જ એસીની સુવિધા છે. ખિસ્સામાં અઢળક પૈસા હોવા છતાં ફ્રાન્સના લોકો શા માટે એસી ખરીદવાનું કે વાપરવાનું ટાળે છે અને ગરમીથી મરી રહ્યા છે, તેનો આખો રસપ્રદ અને ચોંકાવનારો અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

ફ્રાન્સમાં ગરમીએ વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરતાં રવિવાર, ૨૧ જૂનથી રાષ્ટ્રીય હવામાન વિભાગ દ્વારા દેશભરમાં ‘રેડ એલર્ટ’ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ગરમીના કારણે જંગલોમાં લાગતી આગ (દાવાનળ) નું જોખમ પણ વધી ગયું છે.

પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને જોતાં ફ્રેન્ચ સરકારે જાહેર સ્થળો પર દારૂ પીવા પર અને આઉટડોર રમતોના આયોજનો પર કડક પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે, તેમજ અતિશય ગરમીના કારણે રેલવે ટ્રેક પીગળવાના જોખમને લીધે ઘણી ટ્રેનો પણ રદ કરવામાં આવી છે. પેરિસમાં લોકોને બચાવવા માટે ઠેર-ઠેર ‘મિસ્ટિંગ સ્ટેશન’ (પાણીની હળવી ફૂહાર છોડતા મશીનો) લગાવવામાં આવ્યા છે.

વર્ષ ૨૦૦૩ની તે ભયાનક યાદો
સરકારે ખાસ કરીને વૃદ્ધો અને બાળકોને બપોરના સમયે ઘરની બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપી છે. ફ્રાન્સના ઇતિહાસમાં વર્ષ ૨૦૦૩ની હીટવેવ સૌથી વિનાશક સાબિત થઈ હતી, જેમાં યોગ્ય સુવિધાઓના અભાવે આશરે ૧૫,૦૦૦ વૃદ્ધોના મોત નીપજ્યા હતા. હાલમાં પણ દેશના ઘણા ભાગોમાં તાપમાન ૪૦ ડિગ્રીની નજીક પહોંચી ગયું છે, જેનાથી જૂની ભયાનક યાદો તાજી થઈ છે.

આખરે ફ્રાન્સના લોકો એસી કેમ નથી વાપરતા? આ રહ્યા ૪ મુખ્ય કારણો:

01. ફ્રાન્સની આબોહવા અને ઘરોની ખાસ ડિઝાઇન
ફ્રાન્સમાં ભૂતકાળમાં ક્યારેય આવી ભયાનક ગરમી પડતી નહોતી. અહીંનું હવામાન સામાન્ય રીતે ઠંડું રહેતું હતું અને ઉનાળો ખૂબ ટૂંકો અને સામાન્ય હોતો હતો. આથી, ફ્રાન્સના મોટાભાગના ઘરો અને ઇમારતોને ઉનાળાને બદલે 'શિયાળાની કાતિલ ઠંડી' થી બચવા માટે ખાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે, જેથી ઘરોની અંદર ગરમી જળવાઈ રહે.

02. ઐતિહાસિક ઇમારતો અને કાનૂની અડચણો
રાજધાની પેરિસ સહિત સમગ્ર ફ્રાન્સમાં સેંકડો વર્ષ જૂની હેરીટેજ (ઐતિહાસિક) ઇમારતો આવેલી છે. આ ઇમારતોની કાનૂની સુરક્ષા એટલી કડક છે કે તેની દિવાલો સાથે કોઈ છેડછાડ કરી શકાતી નથી. આ જૂની ઇમારતોમાં સેન્ટ્રલ એસી કે વિન્ડો-સ્પ્લિટ એસી લગાવવું ટેકનિકલી અત્યંત મુશ્કેલ અને ખૂબ જ ખર્ચાળ સાબિત થાય છે.

03. પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ અને કાર્બન ઉત્સર્જન
ફ્રેન્ચ સોસાયટી વૈશ્વિક ગરમી (ગ્લોબલ વોર્મિંગ) અને પર્યાવરણ સુરક્ષાને લઈને ખૂબ જ કડક અને જાગૃત છે. ત્યાંના નાગરિકો ઉર્જા બચત (વીજળીની બચત) પર ખૂબ ભાર મૂકે છે. એસીને વધુ વીજળી વાપરતું અને પર્યાવરણને નુકસાન કરતું સાધન માનવામાં આવે છે. આથી, લોકો એસીના બદલે કુદરતી વેન્ટિલેશન, ઘરની બહાર જાડા પડદા અને લાકડાના શટરનો ઉપયોગ કરીને ઘર ઠંડુ રાખવાને પ્રાથમિકતા આપે છે.

04. સ્વાસ્થ્ય અંગેની માન્યતાઓ
ફ્રાન્સના લોકોનું માનવું છે કે ૨૪ કલાક એસીની આર્ટિફિશિયલ (કૃત્રિમ) ઠંડકમાં રહેવાથી શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે અને સ્વાસ્થ્ય પર વિપરીત અસર થાય છે.

હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે, એસીની માંગ વધી
ભલે ફ્રાન્સના લોકો એસીથી દૂર રહેવા માંગતા હોય, પરંતુ ક્લાયમેટ ચેન્જના કારણે હવે સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. દર વર્ષે તાપમાન ૪૦ ડિગ્રી વટાવી રહ્યું હોવાથી હવે લોકો મજબૂરીમાં પણ એસી ખરીદવા તરફ વળ્યા છે.

આ બદલાવ આંકડામાં પણ સ્પષ્ટ દેખાય છે. વર્ષ ૨૦૨૧ની આસપાસ ફ્રાન્સના માત્ર ૧૦ ટકા ઘરોમાં જ એસી હતા, જેનો આંકડો ગત થોડા વર્ષોની અસહ્ય ગરમીના કારણે હવે ઝડપથી વધીને ૨૫ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. ઓફિસો અને મોલ જેવા જાહેર સ્થળો પર પણ હવે મોટા પાયે એર કંડિશનિંગ સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવી રહી છે.