મધ્ય અમેરિકાના સૌથી સક્રિય જ્વાળામુખીઓમાંના એક એવા ફ્યુગો જ્વાળામુખી (Fuego Volcano) માં સોમવારે સવારે અચાનક ભયાનક વિસ્ફોટ થયો હતો. રાત પડતાં સુધીમાં આ વિસ્ફોટે અત્યંત ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું હતું, જેમાંથી નીકળતી ગરમ રાખ, ધુમાડો અને ઝેરી ગેસના વાદળો હવામાં આશરે ૬ કિલોમીટરની ઊંચાઈ સુધી ઊછળ્યા હતા.

પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ગ્વાટેમાલાના ડિઝાસ્ટર કંટ્રોલ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા સમગ્ર દેશમાં 'ઓરેન્જ એલર્ટ' જાહેર કરી દેવામાં આવ્યું છે. આ એવોર્ડ રેડ એલર્ટથી બરાબર એક સ્ટેપ નીચે હોય છે. જોખમી વિસ્તારો અને આસપાસના ગામડાઓમાંથી લોકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડવાની કામગીરી શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. આ કુદરતી આફત અંગેનો સંપૂર્ણ વિગતવાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે:

ગ્વાટેમાલાની ડિઝાસ્ટર કમ્યુનિકેશન એજન્સી 'કોનરેડ' (CONRED) દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર માહિતી આપતાં જણાવાયું છે કે, રાજધાની ગ્વાટેમાલા સિટીથી આશરે ૩૫ કિલોમીટર દૂર આવેલા ૩,૭૬૩ મીટર ઊંચા આ ફ્યુગો જ્વાળામુખીની ઢોળાવ પરથી લાલચોળ ધગધગતો લાવા ઝડપથી નીચે તરફ વહી રહ્યો છે. વિસ્ફોટ એટલો વિકરાળ છે કે આસપાસનું આકાશ સંપૂર્ણપણે લાલચોળ થઈ ગયું છે.

ઈમરજન્સી સેવાઓ દ્વારા જ્વાળામુખીની નજીક આવેલા બે મુખ્ય ગામોને ખાલી કરાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. દેશની વોલ્કેનોલોજી ઇન્સ્ટિટ્યૂટે ચેતવણી આપી છે કે જ્વાળામુખી હવે વધુ વિસ્ફોટક તબક્કામાં પ્રવેશ કરી રહ્યો છે, જેના કારણે પશ્ચિમ અને દક્ષિણ કિનારા તરફ વસેલા સમુદાયો પર ગરમ લાવાના વહેણનું સૌથી વધુ જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.

હાઇવે બંધ, શાળાઓ સ્થગિત અને પ્રવાસન પર અસર
જ્વાળામુખીમાંથી નીકળતો ગરમ કાટમાળ અને લાવા નીચે તરફ આવવાના કારણે પ્રશાસને અનેક કડક પગલાં લીધા છે:

હાઇવે અને રસ્તાઓ બંધ: 'લાસ લાજાસ' ખીણમાંથી કાટમાળ નીચે આવતાં એલોટેનેંગો તરફ જતો નેશનલ હાઇવે RN-14 સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત દક્ષિણ કિનારાને પ્રખ્યાત ઐતિહાસિક યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ શહેર 'એન્ટિગુઆ' સાથે જોડતો મુખ્ય પર્વતીય રસ્તો પણ વાહનવ્યવહાર માટે બંધ કરી દેવાયો છે.

શાળાઓમાં રજા: શિક્ષણ મંત્રાલયે સાવચેતીના ભાગરૂપે જ્વાળામુખી નજીક આવતી બે નગરપાલિકાઓની તમામ શાળાઓમાં ઓફલાઇન શિક્ષણ અને વર્ગો રદ કરી દીધા છે.

ઇમરજન્સી કિટ તૈયાર રાખવા અપીલ: કોનરેડના પ્રવક્તા વેલેરિયા ઉરિજારે સ્થાનિક નાગરિકોને ખીણ અને ભયજનક વિસ્તારોથી દૂર રહેવા, પોતાના ઘર માટે '૭૨-કલાક બેકપેક ઈમરજન્સી કિટ' તૈયાર રાખવા અને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસી જવા માટે અપીલ કરી છે.

વારંવાર મંડરાતું વિનાશનું જોખમ
ગ્વાટેમાલા પ્રશાંત મહાસાગરના અત્યંત સંવેદનશીલ 'રિંગ ઓફ ફાયર' (Ring of Fire) વિસ્તારમાં સ્થિત હોવાથી અહીં અવારનવાર ભૂકંપ અને જ્વાળામુખીના વિસ્ફોટો થતા રહે છે. ફ્યુગો જ્વાળામુખી ભૂતકાળમાં પણ અનેક વાર ભયાનક વિનાશ સર્જી ચૂક્યો છે.

અગાઉ વર્ષ ૨૦૨૩ માં પણ આ જ્વાળામુખી સક્રિય થતાં આશરે ૧,૨૦૦ લોકોને સ્થળાંતરિત કરવા પડ્યા હતા. જ્યારે વર્ષ ૨૦૧૮ માં થયેલા એક અત્યંત પ્રલયંકરી વિસ્ફોટમાં ૨૧૫ થી વધુ લોકોના મોત નીપજ્યા હતા અને સેંકડો લોકો લાપતા થયા હતા. તે સમયે લાવાના પૂરથી આખેઆખું ગામ જમીનદોસ્ત થઈ ગયું હતું.