વેન્ચર કેપિટલ રોકાણકારો હવે ગુજરાતના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમમાં શરૂઆતના પ્રયોગો કરતાં વધુ પરિપક્વ અને આવક સ્પષ્ટ દેખાતી કંપનીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. તાજેતરના અઠવાડિયામાં ગુજરાત આધારિત સ્ટાર્ટઅપ્સે મળીને રૂ. 300 કરોડથી વધુનું ફંડિંગ મેળવ્યું છે. તેમાં મુખ્યત્વે ડી2સી (ડાયરેક્ટ-ટુ-કન્સ્યુમર) બ્રાન્ડ્સ, સાસ અને ક્લીન એનર્જી ક્ષેત્રની ડીલ્સ આગળ રહી છે. આ ક્ષેત્રોને હવે સ્કેલ માટે વધુ સ્પષ્ટ માર્ગ ધરાવતા માનવામાં આવી રહ્યા છે.
મોટા સોદાઓમાં, અમદાવાદ આધારિત રેસ્ટોરાં સાસ પ્લેટફોર્મ પેટપૂજાએ સિરીઝ સી રાઉન્ડમાં 15 મિલિયન ડોલર (અંદાજે રૂ. 125 કરોડ)નું ફંડિંગ ઉઠાવ્યું છે. આ રાઉન્ડમાં ધરાણા કેપિટલ, હેલિયન વેન્ચર્સ અને અર્બન કંપનીએ રોકાણ કર્યું છે, જે દર્શાવે છે કે પાયલોટ સ્ટેજ પાર કરી ચૂકી એવી ગુજરાતની સ્ટાર્ટઅપ્સમાં રોકાણકારોની ભારે રસ છે.
આ વચ્ચે, એનર્જી ક્ષેત્ર સૌથી મોટું રોકાણ આકર્ષતું ક્ષેત્ર બની રહ્યું છે. જીવીએફએલએ તાજેતરમાં સોલિયોસ સોલાર એનર્જીમાં 12 મિલિયન ડોલર (રૂ. 100 કરોડથી વધુ)નું ફંડિંગ લીડ કર્યું છે. આ ડીલ ક્લીન એનર્જી પ્લેટફોર્મ્સમાં મજબૂત અમલ ક્ષમતા અને લાંબા ગાળાની દૃશ્યતા હોવાના કારણે વેન્ચર કેપિટલની વધતી રસને દર્શાવે છે. જીવીએફએલના સીઈઓ મિહિર જોશીએ કહ્યું કે તેઓ મોટા ભાગે સેક્ટર-એગ્નોસ્ટિક છે, પરંતુ ડી2સી અને એનર્જી બંને ક્ષેત્રોમાં ખૂબ જ મજબૂત વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે એનર્જી ક્ષેત્રમાં અલગ પ્રકારનો બિઝનેસ મોડેલ કંપનીઓને ઝડપથી બજારમાં સ્થાન બનાવવામાં મદદ કરે છે, ખાસ કરીને બજારનું કદ મોટું હોવાના કારણે.
જોશીએ જણાવ્યું કે સામાન્ય રીતે ત્રણથી ચાર વર્ષમાં મજબૂત કંપનીઓ પોતાની અમલ ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કરી દે છે, ભલે સ્કેલિંગ પ્રક્રિયા જટિલ હોય. તેમણે કહ્યું કે કુલ ફંડિંગ માહોલ હજી પણ સકારાત્મક છે અને રોકાણકારો મૂડી ક્યાં અને કેવી રીતે વપરાઈ રહી છે તેના પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે.
રોકાણકારોના મતે, ગુજરાતનો મજબૂત મેન્યુફેક્ચરિંગ આધાર, નીતિગત સહારો અને પ્રોજેક્ટ પાઈપલાઇન તેને આવા રોકાણ માટે સ્વાભાવિક કેન્દ્ર બનાવે છે. ડીઈવીએક્સના સહ-સ્થાપક ઉમેશ ઉત્તમચંદાનીએ જણાવ્યું કે એનર્જી લાંબા સમયથી રોકાણકારોની પસંદગીનું ક્ષેત્ર રહ્યું છે. ખાસ કરીને રિન્યુએબલ એનર્જી—પવન અને સોલાર—માં સતત રસ જોવા મળી રહ્યો છે, કારણ કે આગામી પાંચથી સાત વર્ષનો અંદાજ વધુ અનુમાનયોગ્ય દેખાય છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ક્લીન એનર્જી ક્ષેત્રમાં સ્થાનિક ફેમિલી ઓફિસોની ભાગીદારી પણ વધતી જઈ રહી છે.
ઉત્તમચંદાનીએ કહ્યું કે ડી2સી મોડેલ પણ ગુજરાત માટે સતત એક ઉજળું ક્ષેત્ર રહ્યું છે. બીઅરડીઓ તેનું સારો ઉદાહરણ છે કે કેવી રીતે એક સ્થાનિક બ્રાન્ડ સફળ લાઇફસ્ટાઇલ બિઝનેસ તરીકે વિકસી શકે છે.
મેન્યુફેક્ચરિંગ સાથે જોડાયેલી સ્ટાર્ટઅપ્સ પણ મોટા ફંડિંગ આકર્ષી રહી છે. અમદાવાદ આધારિત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સોલ્યુશન્સ સ્ટાર્ટઅપ મેગ્માએ તાજેતરમાં 8 મિલિયન ડોલર (અંદાજે રૂ. 66–67 કરોડ)નું સિરીઝ A ફંડિંગ પૂર્ણ કર્યું છે. આ રાઉન્ડમાં વૈશ્વિક તેમજ સરકાર સાથે જોડાયેલા રોકાણકારો, જેમાં જીવીએફએલ પણ સામેલ છે, ભાગ લીધો હતો. 2022માં નીલ ઠાકરે દ્વારા સ્થાપિત આ કંપની મધ્યમ કદના ઉત્પાદકો સાથે કામ કરીને ફેક્ટરી ઓપરેશન્સ આધુનિક બનાવે છે, ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવામાં મદદ કરે છે અને પ્રિસિઝન મેન્યુફેક્ચરિંગને સ્કેલ કરે છે. સાથે સાથે, તે પોતાની ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ અને મટિરિયલ્સ પ્લેટફોર્મ ‘મેગ્મા ગ્રીન’ને પણ વિસ્તારી રહી છે.
ઠાકરે જણાવ્યું કે આ રાઉન્ડમાં એક વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠિત રોકાણકાર સાથે અગ્રણી દેશી રોકાણકારોએ પણ ભાગ લીધો હતો. તેમણે કહ્યું કે હાલ તેમનો મુખ્ય ફોકસ રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને તેલંગાણા જેવા રાજ્યોમાં ભૌગોલિક વિસ્તરણ કરવાનો છે, સાથે જ હાલના ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ક્લસ્ટર્સમાં પોતાની હાજરી મજબૂત કરવાની છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ મૂડીનો ઉપયોગ નવી ફેક્ટરી-કેન્દ્રિત સોલ્યુશન્સ બનાવવા, મેગ્મા ગ્રીન અને તેમની એડવાન્સ્ડ મટિરિયલ્સ બ્રાન્ડ ટેરામેગને સ્કેલ કરવા અને તમામ પ્લેટફોર્મ્સમાં પ્રિસિઝન ક્ષમતાઓ મજબૂત કરવા માટે કરવામાં આવશે. તેમનો લક્ષ્ય આગામી 18 મહિનામાં રૂ. 1,000 કરોડની રેવન્યૂ રન રેટ હાંસલ કરવાનો છે.
નાના પરંતુ મહત્વપૂર્ણ સોદાઓમાં, ડી2સી ફૂડ અને ન્યુટ્રિશન બ્રાન્ડ બેબીઑર્ગેનોને તાજેતરમાં રૂ. 20 કરોડનું ફંડિંગ મળ્યું છે. બ્યુટી એપ્લાયન્સ સ્ટાર્ટઅપ પ્રોટચે જીવીએફએલના નેતૃત્વમાં પ્રી-સિરીઝ A રાઉન્ડમાં 2 મિલિયન ડોલર (અંદાજે રૂ. 17.9 કરોડ) ઉઠાવ્યા છે, જેમાં કંપનીનું મૂલ્યાંકન લગભગ 10 મિલિયન ડોલર થયું છે. શરૂઆતના તબક્કાની પ્રવૃત્તિ પણ ચાલુ રહી છે. સુરત આધારિત ફિનટેક સ્ટાર્ટઅપ વિજયા ફિનટેકને સીડ રાઉન્ડમાં 1.4 મિલિયન ડોલર (અંદાજે રૂ. 11.3 કરોડ) મળ્યા છે, જ્યારે અમદાવાદની સાસ કંપની સોફ્ટવાને બ્રિજેશ પારીખના નેતૃત્વમાં એન્જલ ફંડિંગમાં 1.3 મિલિયન ડોલર (અંદાજે રૂ. 11.1 કરોડ) મેળવ્યા છે.
ગુજરાતના રોકાણકારો કહે છે કે અમલ ક્ષમતા આધારિત સ્ટાર્ટઅપ્સ તરફનો આ ઝુકાવ સ્થાનિક મૂડીને પણ ફરીથી ઇકોસિસ્ટમ તરફ ખેંચી રહ્યો છે. ક્લેરિસ ગ્રુપના ચેરમેન અર્જુન હાંડાએ કહ્યું કે આજકાલ સ્ટાર્ટઅપ્સની ગુણવત્તા અને અમલની ઊંડાણ વધુ મજબૂત જોવા મળી રહી છે, જ્યાં સ્થાપકો માત્ર મૂલ્યાંકન નહીં પરંતુ વાસ્તવિક બજારની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને બિઝનેસ બનાવી રહ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ કારણે તેમના જેવા રોકાણકારો એવા ક્ષેત્રોમાં પસંદગીપૂર્વક મૂડી રોકી રહ્યા છે, જ્યાં સ્કેલેબિલિટી અને લાંબા ગાળાના આધાર વધુ સ્પષ્ટ છે.