વિશ્વના અનેક દેશોમાં જાન્યુઆરી મહિનામાં જ અસહ્ય ગરમી અને જંગલોમા આગની ગંભીર પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે. સામાન્ય રીતે વર્ષના આ સમયગાળામાં ઠંડક રહેતી હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે તાપમાનના તમામ જૂના રેકોર્ડ તૂટતા જોવા મળી રહ્યા છે. અનેક વિસ્તારોમાં પારો અત્યારથી જ 50 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયો છે, જેના કારણે પર્યાવરણ અને માનવ જીવન પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. ખાસ કરીને ઓસ્ટ્રેલિયામાં અસામાન્ય ગરમીની લહેર ફરી વળી છે. ત્યાં કેટલાક વિસ્તારોમાં તાપમાન 50 ડિગ્રીની આસપાસ નોંધાયું છે. નિષ્ણાતો મુજબ, આ સ્થિતિ ‘હીટ ડોમ’ જેવી પરિસ્થિતિના કારણે ઊભી થઈ છે, જેમાં ગરમ હવા એક વિસ્તારમાં અટવાઈ જાય છે અને લાંબા સમય સુધી તાપમાન ઘટાડાતું નથી. પરિણામે જંગલ આગ ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે અને આગ પર કાબૂ મેળવવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.

દક્ષિણ અમેરિકામાં પણ પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક છે. પેન્તાગોનિયા વિસ્તારમાં અનેક સ્થળોએ ભયાનક આગ ફાટી નીકળી છે. અહીં આવેલું વિશ્વવિખ્યાત નેશનલ પાર્ક પણ આગની ઝપેટમાં આવ્યું છે. આ ઉદ્યાનમાં સદીઓ જૂના વૃક્ષો છે અને પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વ ધરાવે છે. આગના કારણે મોટા વિસ્તારમાં જંગલ ખાખ થઈ ગયો છે.

ચીલીમાં પણ જંગલ આગે વિનાશ મચાવ્યો છે. અહેવાલ મુજબ અહીં અનેક લોકોના મોત થયા છે અને હજારો લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યા છે. રહેણાંક વિસ્તારો સુધી આગ પહોંચતા ઘરબાર બળીને ખાખ થઈ ગયા છે. સ્થાનિક પ્રશાસન અને અગ્નિશામક દળો સતત આગ પર કાબૂ મેળવવા પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે, છતાં સૂકી હવા અને તેજ પવનને કારણે સ્થિતિ ગંભીર બની રહી છે.

લા નીનાની સ્થિતિ નબળી પડતા વૈશ્વિક તાપમાન સતત વધ્યું

વિજ્ઞાનીઓ કહે છે કે પ્રશાંત મહાસાગરમાં હાલ લા નીના જેવી પરિસ્થિતિ છે, જે સામાન્ય રીતે વૈશ્વિક તાપમાનમાં થોડો ઘટાડો લાવે છે. છતાં આ વર્ષે તેની અસર નબળી પડી છે અને વૈશ્વિક તાપમાન સતત ઊંચું રહ્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે માનવસર્જિત પર્યાવરણ પરિવર્તન અને વધતા ગરમ વાયુઓના ઉત્સર્જનને કારણે આ પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની રહી છે.વૈશ્વિક આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ગયા કેટલાક વર્ષો ઇતિહાસમાં સૌથી ગરમ સાબિત થયા છે. 2026ની શરૂઆત જ જે રીતે થઈ છે તે જોતા આ વર્ષ પણ અત્યંત ગરમ રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. વધતી ગરમીને કારણે જંગલ આગની ઘટનાઓમાં વધારો થઈ રહ્યો છે, પાણીના સ્ત્રોત સૂકાઈ રહ્યા છે અને ખેતી તેમજ માનવ સ્વાસ્થ્ય પર અસર પડી રહી છે.

ગ્રીનહાઉસ વાયુઓનું ઉત્સર્જન નહી ઘટે તો સ્થિતિ ઓર ખરાબ થવાની

નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો ગ્રીનહાઉસ વાયુઓનું ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં નહીં આવે અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે તાત્કાલિક પગલાં નહીં લેવાય તો આવનારા વર્ષોમાં આવી અસામાન્ય ગરમી અને આગની ઘટનાઓ વધુ સામાન્ય બની જશે. હાલની પરિસ્થિતિ સમગ્ર વિશ્વ માટે ગંભીર ચેતવણી સમાન માનવામાં આવી રહી છે.

ભારતમાં અનેક ભાગમાં ગરમી વધી, હરિયાણા અને પંજાબમાં વરસાદની ચેતવણી

દેશભરમાં પણ હવામાન ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. મોટાભાગના રાજ્યોમાં ગરમી ધીમે ધીમે વધી રહી છે, તો કેટલાકમાં પશ્ચિમી વિક્ષેપને કારણે વરસાદ પડી રહ્યો છે. દરમિયાન, સવારના સમયે હિમાચલ પ્રદેશ અને મેઘાલય સહિત કેટલાક વિસ્તારોમાં ધુમ્મસ જોવા મળી રહ્યું છે. દિલ્હી સહિત અનેક રાજ્યોમાં હળવા પવન ફૂંકાઈ રહ્યા છે.હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ઉત્તરપશ્ચિમ, મધ્ય, પૂર્વ અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતના ઘણા ભાગોમાં મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતા 2-4°C વધુ છે. દિલ્હી-એનસીઆર, ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશ, સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ, રાજસ્થાન, મરાઠવાડા, મધ્ય મહારાષ્ટ્ર, ઝારખંડ, આસામ અને મેઘાલયના ઘણા વિસ્તારોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતા વધુ છે. 14-15 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન દરિયાકાંઠાના કર્ણાટક, કોંકણ અને ગોવામાં ગરમીની સ્થિતિ રહેવાની ધારણા છે.આગામી ત્રણ દિવસમાં ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં લઘુત્તમ તાપમાનમાં ધીમે ધીમે 2-3 ડીગ્રીનો વધારો થશે, ત્યારબાદ કોઈ ખાસ ફેરફાર થશે નહીં. મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકના ઘણા ભાગોમાં મહત્તમ તાપમાન આગામી ચાર દિવસમાં ધીમે ધીમે 2-3 ડીગ્રીનો વધારો થશે, ત્યારબાદ આગામી ત્રણ દિવસમાં 2-3 ડીગ્રીનો ઘટાડો થશે. આનો અર્થ એ થયો કે ઠંડી હવે ઓછી થઈ ગઈ છે. તાપમાનમાં ધીમે ધીમે વધારાથી ગરમીની અસરો વધુ સ્પષ્ટ થઈ છે. ઠંડી ફક્ત સવાર અને સાંજે જ અનુભવાય છે. ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં સૌથી ઓછું લઘુત્તમ તાપમાન, 6.5°C, સીકર (પૂર્વીય રાજસ્થાન) માં જોવા મળ્યું હતું.

હરિયાણા અને પંજાબમાં વરસાદની શક્યતા

હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, 16 ફેબ્રુઆરીથી પશ્ચિમી હિમાલય પ્રદેશને એક નવી પશ્ચિમી વિક્ષેપ અસર કરી શકે છે. આના કારણે, 16 અને 17 ફેબ્રુઆરીએ જમ્મુ અને કાશ્મીર, લદ્દાખ, ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન અને મુઝફ્ફરાબાદમાં વરસાદ અને હિમવર્ષા થવાની સંભાવના છે. ૧૭ અને ૧૮ ફેબ્રુઆરીએ હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં પણ વરસાદની આગાહી છે.૧૫ ફેબ્રુઆરીએ પંજાબ, હરિયાણા, ચંદીગઢ, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં પણ વાવાઝોડાની આગાહી છે. ૧૭ ફેબ્રુઆરીએ ઉત્તર રાજસ્થાનમાં અને ૧૬ અને ૧૭ ફેબ્રુઆરીએ આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓમાં વાવાઝોડા અને વીજળી પડવાની આગાહી છે.