બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને વિકાસ માટે અતિશય ગરમી અને વધારે ભેજ ખૂબ જ ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. તાજેતરમાં કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ કરેલા એક મહત્વપૂર્ણ સંશોધનમાં આ બાબત સામે આવી છે. સંશોધન મુજબ, જે મહિલાઓ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ખૂબ જ ગરમ અને ભેજવાળા હવામાનમાં રહે છે, તેમના બાળકોની ઊંચાઈ સામાન્ય કરતા સરેરાશ 13 ટકા ઓછી જોવા મળે છે. આ શોધે વૈજ્ઞાનિકો તેમજ નીતિ નિર્માતાઓમાં ચિંતા ઊભી કરી છે.
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ, ભેજ શરીરની ઠંડક જાળવવાની ક્ષમતાને ઘટાડે છે. સામાન્ય રીતે શરીર પરસેવાથી ઠંડું રહે છે, પરંતુ હવામાં ભેજ વધારે હોય ત્યારે પરસેવો સરળતાથી સૂકાતો નથી. તેના કારણે શરીર વધુ ગરમ રહે છે અને આ સ્થિતિ ગર્ભમાં રહેલા બાળકના વિકાસ પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. એટલે કે ફક્ત વધારે તાપમાન નહીં, પરંતુ વધારે ભેજ પણ શરીર પર વધારાનું દબાણ ઊભું કરે છે.
અભ્યાસમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે જો બાળકો અથવા ગર્ભવતી મહિલાઓ અતિશય ગરમીના સંપર્કમાં આવે, તો બાળકોની ઊંચાઈ લગભગ એક ટકા સુધી ઘટી શકે છે. જો ગરમી સાથે ભેજ પણ વધારે હોય, તો તેની અસર અનેકગણી વધી જાય છે. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે આ સ્થિતિ લાંબા ગાળે બાળકોના શારીરિક વિકાસને અસર કરી શકે છે અને ભવિષ્યમાં સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓનું જોખમ પણ વધી શકે છે.
આ સંશોધનના મુખ્ય લેખક અને વૈજ્ઞાનિક કેટી મેકમોહન કહે છે કે અત્યાર સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે ફક્ત ઊંચું તાપમાન જ બાળકોના વિકાસને અસર કરે છે. પરંતુ આ નવા અભ્યાસથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભેજ પણ એટલો જ મહત્વપૂર્ણ અને ખતરનાક પરિબળ છે. તેથી, માત્ર તાપમાન પર ધ્યાન આપવું પૂરતું નથી, ભેજની સ્થિતિને પણ ગંભીરતાથી લેવી જરૂરી છે.
વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે આબોહવા પરિવર્તનને કારણે ભવિષ્યમાં અતિશય ગરમી અને ભેજવાળી પરિસ્થિતિઓ વધુ વારંવાર સર્જાઈ શકે છે. આ કારણે ગર્ભવતી મહિલાઓ અને નાના બાળકો માટે જોખમ વધી શકે છે. કેટી મેકમોહને સરકારોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ આ સંશોધનના તારણોને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય નીતિઓ બનાવે, જેથી ગર્ભવતી મહિલાઓ અને બાળકોને ગરમી અને ભેજથી સુરક્ષિત રાખી શકાય.
આ સંશોધન સ્પષ્ટ કરે છે કે બાળકોના સ્વસ્થ ભવિષ્ય માટે હવામાનના પ્રભાવને સમજવું અને તે મુજબ પગલાં લેવું ખૂબ જ જરૂરી છે.