દર વર્ષે 26 જુલાઈના રોજ આખો દેશ કારગિલ વિજય દિવસ ઉજવે છે. આ દિવસે, ભારતે કારગિલ યુદ્ધ જીતીને વિશ્વની નજરમાં પોતાની પ્રતિષ્ઠા પુનઃસ્થાપિત કરી. આ યુદ્ધમાં, ભારતીય સેનાએ પાકિસ્તાની સેના દ્વારા કબજે કરાયેલા શિખરો ફરીથી કબજે કર્યા. જોકે, ટાઇગર હિલનું યુદ્ધ આ યુદ્ધમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ યુદ્ધ હતું. ટાઇગર હિલને કારગિલ યુદ્ધનો વળાંક માનવામાં આવે છે. આજે, આપણે શીખીશું કે ટાઇગર હિલ ભારતીય સેના માટે શા માટે આટલું મહત્વપૂર્ણ હતું અને તેને કબજે કરવું કેટલું મુશ્કેલ હતું.

ટાઇગર હિલનું મહત્વ

ટાઇગર હિલ કારગિલ સેક્ટરનું સૌથી ઊંચું શિખર છે, જેની ઊંચાઈ સમુદ્ર સપાટીથી આશરે 16,700 ફૂટ છે. તેની સ્થિતિ તેને કબજે કરનારાઓને સરળતાથી સમગ્ર વિસ્તાર પર નિયંત્રણ મેળવવાની મંજૂરી આપે છે. શ્રીનગરને લેહ સાથે જોડતો રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ 1D, ટાઇગર હિલ પરથી સ્પષ્ટપણે દેખાતો હતો, જેના કારણે પાકિસ્તાની સેના આ મુખ્ય ધોરીમાર્ગને તેની ટોચ પરથી જોઈ શકતી હતી. આ શિખર પરથી, દુશ્મન આપણા સૈનિકો માટે બનાવાયેલા રાશન, શસ્ત્રો અને વાહનો પર તોપખાના અને તોપખાનાથી સરળતાથી હુમલો કરી શકતો હતો. જો આપણે આ શિખર પર કબજો ન કર્યો હોત, તો લદ્દાખનો ભારતના બાકીના ભાગ સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો હોત. વધુમાં, ઉપર બેઠેલી પાકિસ્તાની સેના ભારતીય સેનાની નીચે રહેલી રણનીતિ અને તેના વાહનો ક્યાં જઈ રહ્યા છે તે જોઈ શકતી હતી.

શા માટે તેને જીતવું આટલું મુશ્કેલ હતું?

ટાઇગર હિલને સુરક્ષિત રાખવું એ એક ચમત્કારથી ઓછું નહોતું. યુદ્ધનો એક સરળ નિયમ એ છે કે ટોચ પર બેઠેલાને ફાયદો છે. પાકિસ્તાની સૈનિકો સુરક્ષિત રીતે શિખર પરના બંકરોમાં સંતાઈ ગયા હતા, જ્યારે આપણા સૈનિકોને સંપૂર્ણપણે ખુલ્લી, ઢાળવાળી ખડક પર ચઢવું પડતું હતું. દુશ્મન સરળતાથી નીચે ઉતરતા ભારતીય સૈનિકોને નિશાન બનાવી રહ્યો હતો. આ યુદ્ધ મે થી જુલાઈ સુધી લડવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ 16,000 ફૂટથી વધુની ઊંચાઈ પર, રાત્રિનું તાપમાન માઈનસ 10°C થી -15°C સુધી ઘટી શકે છે. બર્ફીલા પવનો વચ્ચે, આવા ઠંડા હવામાનમાં ચઢવું જીવલેણ હતું. ટાઇગર હિલ ત્રણ બાજુથી તીવ્ર ખડકોથી ઘેરાયેલું હતું. સામેથી ચઢવાનો અર્થ દુશ્મનના ગોળીબારનો સીધો સંપર્ક થવાનો હતો. તેથી, ભારતીય સૈનિકોએ સૌથી ખતરનાક અને અશક્ય માર્ગ પસંદ કર્યો.

ભારતીય સૈનિકોનો વિજય

મે ૧૯૯૯માં શરૂ થયેલા પ્રયાસો જુલાઈની શરૂઆતમાં પૂર્ણ થયા. ભારતીય વાયુસેનાના મિરાજ-૨૦૦૦ વિમાને ટાઈગર હિલ પર દુશ્મનના બંકરો પર લેસર-માર્ગદર્શિત બોમ્બ ફેંક્યા, જેનાથી દુશ્મન ભયભીત થઈ ગયો. ત્યારબાદ, ૩-૪ જુલાઈની રાત્રે, ૧૮મી ગ્રેનેડિયર્સના સૈનિકોએ દોરડાનો ઉપયોગ કરીને પાછળથી તીક્ષ્ણ ખડક પર ચઢવાનું શરૂ કર્યું. લગભગ ૧૧ કલાકની લોહિયાળ હાથ-થી-હાથની લડાઈ પછી, ભારતીય સૈનિકોએ ૪ જુલાઈ, ૧૯૯૯ની સવારે ટાઈગર હિલ પર વિજય મેળવ્યો.