ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઇસરો)એ ભારતીય નૌકાદળ માટે CMS-03 (GSAT-7R) સંચાર ઉપગ્રહ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યો છે. આ ઉપગ્રહ નૌકાદળનો અત્યાર સુધીનો સૌથી અદ્યતન ઉપગ્રહ છે. તે નૌકાદળની અવકાશ-આધારિત સંચાર અને દરિયાઈ ક્ષેત્ર જાગૃતિ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવશે.

CMS-03 (GSAT-7R) ઉપગ્રહ શું છે?

GSAT-7R એક સંચાર ઉપગ્રહ છે, એટલે કે તે સંચારના માધ્યમ તરીકે સેવા આપશે. તે સંપૂર્ણપણે ભારતમાં ડિઝાઇન અને બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપગ્રહ નૌકાદળના જહાજો, વિમાનો, સબમરીન અને દરિયાઈ કામગીરી કેન્દ્રો વચ્ચે ઝડપી અને સુરક્ષિત સંચાર પ્રદાન કરશે. સૌથી અગત્યનું, આ ભારતનો અત્યાર સુધીનો સૌથી ભારે સંચાર ઉપગ્રહ છે. આશરે 4,400 કિલોગ્રામ વજન ધરાવતું, તેમાં ઘણા સ્વદેશી ઘટકો છે જે ખાસ કરીને નૌકાદળની જરૂરિયાતો માટે રચાયેલ છે. આ આત્મનિર્ભર ભારતનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જ્યાં આપણે આપણી પોતાની ટેકનોલોજી દ્વારા શક્તિ મેળવી રહ્યા છીએ.

લોન્ચિંગ કેવી રીતે કરવામાં આવ્યું?

આ ઉપગ્રહ આજે સાંજે 5:26 વાગ્યે આંધ્રપ્રદેશના શ્રીહરિકોટામાં સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટર (SDSC-SHAR) ખાતેના બીજા લોન્ચ પેડ પરથી લોન્ચ કરવામાં આવશે. આ ઇસરો સેન્ટર રોકેટ લોન્ચ માટે પ્રખ્યાત છે. ઇસરોના વૈજ્ઞાનિકોએ તેને વિકસાવવા માટે મહિનાઓ સુધી સખત મહેનત કરી છે.

ઉપગ્રહની ટેકનિકલ વિશેષતાઓ

ભારતીય ઇજનેરોએ GSAT-7R બનાવવામાં નોંધપાત્ર કાર્ય કર્યું છે. 

વજન અને કદ: ૪,૪૦૦ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતો આ ઉપગ્રહ ભારતનો સૌથી ભારે સંચાર ઉપગ્રહ છે. અગાઉના ઉપગ્રહો હળવા હતા.

ટ્રાન્સપોન્ડર્સ: આ ઉપગ્રહની અંદરના સંચાર ઉપકરણો છે. તેઓ બહુવિધ બેન્ડ્સ (ફ્રિકવન્સી રેન્જ) પર વૉઇસ, ડેટા અને વીડિયો લિંક્સને સપોર્ટ કરશે. આનો અર્થ એ છે કે નૌકાદળના કર્મચારીઓ બોર્ડ પર હોય કે હવામાં, સરળતાથી વાતચીત કરી શકશે.

કવરેજ ક્ષેત્ર: આ હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં મજબૂત ટેલિકોમ્યુનિકેશન કવરેજ પ્રદાન કરશે. આનો અર્થ એ છે કે હિંદ મહાસાગરના મોટા ભાગમાં સિગ્નલ મજબૂત હશે.

ઉચ્ચ-ક્ષમતા બેન્ડવિડ્થ: આ ઉપગ્રહ વધુ ડેટા ટ્રાન્સફર કરશે. આ જહાજો, વિમાનો, સબમરીન અને નિયંત્રણ કેન્દ્રો વચ્ચે સુરક્ષિત અને અવિરત જોડાણ બનાવશે.

આ બધું દરિયામાં નૌકાદળની હાજરીને મજબૂત બનાવશે અને તેને કોઈપણ ખતરા વિશે તાત્કાલિક માહિતી પ્રાપ્ત થશે.

ભારતીય નૌકાદળ માટે તે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?

આજે દરિયાઈ સુરક્ષા પડકારોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા પડોશી દેશો હિંદ મહાસાગરમાં સતત તણાવ વધારી રહ્યા છે. GSAT-7R નૌકાદળને અવકાશમાંથી દેખરેખ રાખવા અને ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપવા માટે સશક્ત બનાવશે. નૌકાદળના વડાએ જણાવ્યું છે કે આ ઉપગ્રહ રાષ્ટ્રના દરિયાઈ હિતોનું રક્ષણ કરવા તરફ એક મોટું પગલું છે.

સંદેશાવ્યવહારને મજબૂત બનાવ્યો: પહેલાં, ઉપગ્રહો દ્વારા સંદેશાવ્યવહાર મર્યાદિત હતો. હવે, તે ઝડપી અને વધુ સુરક્ષિત બનશે.

ઉન્નત દેખરેખ: દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં દુશ્મન પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવી સરળ બનશે.

આત્મનિર્ભરતા: આ ઉપગ્રહ 100% ભારતીય ટેકનોલોજી સાથે બનાવવામાં આવ્યો છે. આ ખાતરી કરશે કે આપણે હવે વિદેશી ઉપગ્રહો પર નિર્ભર નથી.