ઘણીવાર લોકો છેલ્લી તારીખે રિટર્ન ભરવા બેસે છે અને ઉતાવળમાં રોકાણની વિગતો દર્શાવવાનું ભૂલી જાય છે. આનાથી માત્ર ટેક્સ વધુ ભરવો પડે છે એવું નથી, પણ ટેક્સ વિભાગની નોટિસ આવવાનું જોખમ પણ રહે છે. આથી, પોર્ટલ પર સુવિધા શરૂ થાય તે પહેલા જ તમારા તમામ નાણાકીય દસ્તાવેજો એકઠા કરી લેવા સમજદારી છે.

સૌથી મહત્વના ઓળખ પત્રો
રિટર્ન ફાઇલિંગની શરૂઆત તમારા પાયાના દસ્તાવેજોથી થાય છે.

PAN અને આધાર: તમારો પાન કાર્ડ સૌથી મહત્વનો છે. ખાતરી કરી લો કે તે તમારા આધાર કાર્ડ સાથે લિંક થયેલું છે.

સંપર્ક વિગતો: ઇન્કમ ટેક્સ પોર્ટલ પર તમારો લેટેસ્ટ મોબાઈલ નંબર અને ઇમેઇલ આઈડી અપડેટ હોવું જોઈએ, જેથી ઇ-વેરિફિકેશન માટે OTP મેળવવામાં કોઈ મુશ્કેલી ન પડે.

નોકરીયાત વર્ગ માટે ફોર્મ-16
જો તમે પગારદાર કર્મચારી છો, તો તમારી કંપની (એમ્પ્લોયર) દ્વારા આપવામાં આવતું ફોર્મ-16 (Form 16) સૌથી મોટું હથિયાર છે. તેમાં તમારા પગાર, કપાત થયેલા ટેક્સ (TDS) અને ભથ્થાની વિગત હોય છે. જો તમે વર્ષ દરમિયાન નોકરી બદલી હોય, તો જૂની અને નવી બંને કંપનીઓ પાસેથી ફોર્મ-16 મેળવી લેવું અનિવાર્ય છે.

26AS અને AIS સાથે ડેટાનું મિલાન
માત્ર પગાર જ નહીં, અન્ય સ્રોતથી થતી કમાણી પર પણ નજર રાખવી જરૂરી છે.

AIS અને 26AS: એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) તમારા નાણાકીય વ્યવહારોનો અરીસો છે. તેમાં બેંક વ્યાજ, શેરબજારના વ્યવહારો અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડની વિગતો હોય છે.

બેંક સ્ટેટમેન્ટ: સેવિંગ એકાઉન્ટ કે એફડી (FD) પર મળતા વ્યાજની વિગતો રિટર્નમાં દર્શાવવી જોઈએ, અન્યથા ટેક્સ નોટિસ આવી શકે છે.

ટેક્સ બચાવવા માટેના પુરાવા
જો તમે જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) પસંદ કરી હોય, તો નીચે મુજબના રોકાણના પ્રમાણપત્રો તૈયાર રાખો:

રોકાણની રસીદો: LIC, PPF, ELSS અને હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સની પ્રીમિયમ રસીદો.

હોમ લોન સર્ટિફિકેટ: બેંક પાસેથી વ્યાજ અને મુદ્દલની ચુકવણીનું સર્ટિફિકેટ લો.

HRA ક્લેમ: જો તમે ભાડે રહેતા હોવ તો ભાડાના કરાર (Rent Agreement) અને મકાન માલિકની સહી વાળી ભાડાની રસીદો પાસે રાખો.

અન્ય આવક અને કેપિટલ ગેઈન
જો તમે વર્ષ દરમિયાન પ્રોપર્ટી, સોનું કે શેર વેચ્યા હોય, તો તેની ખરીદ-વેચાણની તારીખ અને કિંમતના દસ્તાવેજો સાથે રાખો. આનાથી 'કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ'ની ગણતરી સચોટ રીતે કરી શકાશે. ફ્રીલાન્સિંગ કે પેન્શન દ્વારા થતી આવકની વિગતો પણ તૈયાર રાખવી જોઈએ. તમામ કાગળો સાથે રાખીને રિટર્ન ભરવાથી તમે કાયદાકીય ગૂંચવણોથી બચી શકશો અને સરકાર તરફથી મળવાપાત્ર રિફંડ વહેલી તકે તમારા ખાતામાં જમા થઈ જશે.