ઘણીવાર સોશિયલ મીડિયા પર અથવા રેસિંગ ટ્રેક પર ઘોડાના પગમાં ખાસ પ્રકારના બૂટ પહેરાવેલા જોઈને લોકો આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય છે અને તેને માત્ર ફેશન સમજે છે. પરંતુ વાસ્તવમાં આ કોઈ શોખ નથી, પણ ઘોડાઓની ફિટનેસ અને સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી એક અત્યંત વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા છે. આ ખાસ પગરખાંને 'આઈસ બૂટ્સ' (Ice Boots) કહેવામાં આવે છે, જે ઘોડાઓ માટે મેડિકલ થેરેપીનું કામ કરે છે.
ફેશન નહીં પણ ફિટનેસ
રેસિંગ ઘોડાઓને કેમ પહેરાવવામાં આવે છે 'બરફવાળા બૂટ'?
આઈસ બૂટ્સ પાછળનું વૈજ્ઞાનિક કારણઘોડા દુનિયાના સૌથી શક્તિશાળી અને દોડવીર પ્રાણીઓમાંથી એક છે. ઘોડદોડ (Horse Racing), પોલો અને સખત ટ્રેનિંગ દરમિયાન તેમના પગ પર અતિશય દબાણ આવે છે. લાંબું દોડવાના લીધે ઘણીવાર તેમના પગના સ્નાયુઓમાં થાક, સોજો અને તીવ્ર દુખાવો થવા લાગે છે. આ સમસ્યામાંથી ત્વરિત રાહત અપાવવા માટે વ્યાવસાયિક રેસિંગ સેન્ટરો અને મોટા અશ્વશાળાઓમાં ઘોડાઓને આઈસ બૂટ્સ પહેરાવવામાં આવે છે.
શું હોય છે આઈસ બૂટ્સ?
આઈસ બૂટ્સ એ વાસ્તવમાં ખાસ પ્રકારના લેગ રેપ (પગ પર વીંટાળવાના પટ્ટા) છે. આ બૂટની અંદર ખાસ કૂલિંગ જેલ પેડ (Gel Pad) અથવા સીધો બરફ રાખવા માટે ખાંચા બનેલા હોય છે. તેને ઘોડાના ઘૂંટણની નીચેના ભાગમાં મજબૂતાઈથી બાંધવામાં આવે છે, જે લાંબા સમય સુધી પગને કૂલિંગ ઇફેક્ટ આપે છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ 'કોલ્ડ થેરેપી'?
જેમ માણસોને ક્યાંય પણ સોજો કે ઈજા થાય ત્યારે બરફનો શેક કરવામાં આવે છે, તેમ ઘોડા માટે આ કોલ્ડ થેરેપી (Cold Therapy) છે.ઘોડાના પગના નીચલા ભાગમાં સ્નાયુઓ બહુ ઓછા હોય છે અને ત્યાંની નસો તેમજ ટેન્ડન્સ (Tendons) ખૂબ નાજુક હોય છે.અતિશય ઝડપે દોડવાના કારણે આ નસોમાં ભારે ગરમી પેદા થાય છે.આઈસ બૂટ્સ પહેરાવવાથી ત્યાંનું તાપમાન કંટ્રોલમાં આવે છે, લોહીનું ભ્રમણ (Blood Flow) સંતુલિત થાય છે અને સોજો તુરંત જ ઉતરી જાય છે.
આઈસ બૂટ્સ વાપરવાની સાચી રીત
આ બૂટ્સનો ઉપયોગ કરવો ખૂબ જ સરળ છે. ઘોડાને પહેરાવતા પહેલા આ બૂટ્સને ફ્રીઝરમાં અથવા અત્યંત ઠંડા પાણીમાં રાખવામાં આવે છે, જેથી અંદરનું જેલ એકદમ ઠંડુ થઈ જાય. ત્યારબાદ ટ્રેનિંગ કે રેસ પૂરી થયા પછી ઘોડાના પગ પર તેને ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ માટે બાંધી દેવામાં આવે છે. જરૂરિયાત મુજબ દિવસમાં ઘણી વાર આ શેક કરવામાં આવે છે.
બજારમાં આવ્યા હાઈટેક એડવાન્સ બૂટ્સ
હાલમાં બજારમાં ઘોડાઓ માટે અત્યંત હલકા અને કમ્ફર્ટેબલ એડવાન્સ આઈસ બૂટ્સ ઉપલબ્ધ છે, જે ઘોડાઓ સરળતાથી પહેરીને ઊભા રહી શકે છે. ઘણીવાર ઘોડાને પગમાં મોચ કે આંતરિક ઈજા થાય ત્યારે પશુ ડોક્ટર્સ પણ આ બૂટ્સ વાપરવાની ખાસ ભલામણ કરે છે, જેથી સ્નાયુઓ ઝડપથી રિકવર થઈ શકે અને ઘોડો આગામી દોડ માટે જલ્દી તૈયાર થઈ જાય છે.