મોંઘવારીના આ યુગમાં જ્યાં એલપીજી સિલિન્ડરના સતત વધતા ભાવ સામાન્ય માણસના ઘરનું બજેટ બગાડી રહ્યા છે, ત્યાં રાજસ્થાનનું એક નાનકડું ગામ આખા દેશ માટે એક ઉત્તમ ઉદાહરણ બન્યું છે. રાજસ્થાનના ભીલવાડા જિલ્લાના આસીંદ વિસ્તારમાં આવેલા 'મોતીપુર' ગામના ૧૨૦ પરિવારોએ એક અનોખી કમાલ કરી બતાવી છે. આ ગામમાં રાંધણ ગેસ સિલિન્ડરના વપરાશ પર એક પ્રકારે 'નો-એન્ટ્રી' છે અને ગ્રામજનો પોતાના પશુધનની મદદથી જ ઘરનું રસોડું ચલાવી રહ્યા છે.

મોતીપુર ગામના આ પરિવારોએ છેલ્લા ચાર વર્ષથી પોતાના ઘરમાં એક પણ એલપીજી સિલિન્ડર ખરીદ્યો નથી. ગેસ સિલિન્ડરના વિકલ્પ તરીકે અહીંના તમામ ૧૨૦ ઘરોમાં બાયોગેસ પ્લાન્ટ  સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. આ પ્લાન્ટ લગાવવાનો કુલ ખર્ચ આશરે રૂ.૪૦,૦૦૦ થયો હતો, જેમાં સરકાર અને રાષ્ટ્રીય ડેરી વિકાસ બોર્ડ દ્વારા રૂ.૩૦,૦૦૦ની મોટી સબસિડી આપવામાં આવી હતી, જ્યારે બાકીના માત્ર રૂ.૧૦,૦૦૦ નો હિસ્સો ગ્રામીણ ખેડૂતોએ પોતે ભોગવ્યો હતો.

આ 'મોતીપુર મોડલ'ના કારણે સ્થાનિક લોકોને અનેક આર્થિક અને પર્યાવરણીય ફાયદા થઈ રહ્યા છે. છેલ્લા ચાર વર્ષથી ૧૨૦ ઘરો સંપૂર્ણપણે એલપીજી સિલિન્ડર મુક્ત રસોડું ધરાવે છે. ડેરીને વેસ્ટ (પશુઓનું છાણ વગેરે) વેચવાથી ગ્રામીણોને દર મહિને રૂ.૧,૮૦૦ થી રૂ.૨,૦૦૦ સુધીની સીધી બચત થાય છે. બાયોગેસ પ્લાન્ટમાંથી મળતા બાયો-વેસ્ટના કારણે ખેતી માટે ઉત્તમ ગુણવત્તાનું જૈવિક ખાતર મફતમાં મળી રહે છે. આ પ્લાન્ટ્સના કારણે ગામમાં કાર્બન ઉત્સર્જનમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.

આમ, મોતીપુર ગામના લોકોએ પશુધનને જ પોતાની સાચી 'ગેસ રિફાઇનરી' બનાવી દીધી છે. મોંઘવારી સામે લડવા, આત્મનિર્ભર બનવા અને કુદરતી સંસાધનોનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવા માટે આ નાનકડું ગામ આજે સમગ્ર દેશના ગ્રામીણ વિસ્તારો માટે એક શ્રેષ્ઠ નઝીર (પ્રેરણા) બની ગયું છે.