રશિયા પાસેથી સસ્તું ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદ્યા બાદ હવે ભારત સામે એક નવી આર્થિક મુંઝવણ ઉભી થઈ છે. રશિયાના બેંક ખાતાઓમાં અબજો ડોલરની કિંમતના 'રૂબલ' (રશિયન ચલણ) જમા થઈ ગયા છે, જેનો ઉપયોગ ભારત કરી શકતું નથી. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે ભારત સરકારે રશિયાને અપીલ કરી છે કે તેઓ ભારતીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, એન્જિનિયરિંગ અને ખાદ્ય ઉત્પાદનો પરના 'ટ્રેડ બેરિયર્સ' (વ્યાપારી અવરોધો) ઘટાડે, જેથી રશિયા આ જમા થયેલા નાણાંથી ભારત પાસેથી સામાન ખરીદી શકે.

વેપાર સંતુલન ખોરવાયું
ભારત અને રશિયા વચ્ચેનો વેપાર હાલમાં એકતરફી બની ગયો છે. રશિયા પાસેથી તેલની ભારે ખરીદીને કારણે ભારતીય કંપનીઓએ અબજો ડોલરની ચુકવણી રૂબલમાં કરી છે.

• રૂબલનો ભંડાર: રશિયાના ખાતાઓમાં આશરે 50 થી 55 અબજ ડોલર જેટલા રૂબલ જમા છે.
  
  

• વેપાર ખાધ: ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ સાત મહિનામાં ભારતની વેપાર ખાધ 25 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગઈ છે.
  
  

• ભારતનો પ્લાન: ભારત ઈચ્છે છે કે રશિયા આ પૈસાનો ઉપયોગ કરીને ભારત પાસેથી વિવિધ સામાનની આયાત કરે, જેથી વેપારમાં સંતુલન જળવાય.

કયા ક્ષેત્રોમાં ભારત નિકાસ વધારવા માંગે છે?
ભારત સરકારે ખાસ કરીને ચાર મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે:

1. ઈલેક્ટ્રોનિક્સ: સ્માર્ટફોન અને આઈટી હાર્ડવેર.

2. એન્જિનિયરિંગ: મશીનરી અને ઔદ્યોગિક સાધનો.

3. ખાદ્ય પદાર્થો: ચા, કોફી અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ.

4. મત્સ્ય ઉત્પાદનો: સી-ફૂડની નિકાસ વધારવાની મોટી તક.

રશિયામાં નડતા મુખ્ય અવરોધો
ભારતીય નિકાસકારોને રશિયન માર્કેટમાં પ્રવેશવામાં અનેક ટેકનિકલ સમસ્યાઓ નડી રહી છે:

રશિયન રિટેલર્સની રુચિ
સારી વાત એ છે કે રશિયાની ઘણી મોટી રિટેલ કંપનીઓ હવે ભારતીય ખાદ્ય ઉત્પાદનો અને અન્ય કન્ઝ્યુમર ગુડ્સમાં રસ દાખવી રહી છે. જો રશિયન સરકાર ટેકનિકલ અડચણો દૂર કરે, તો ભારત તેની વેપાર ખાધ ઘટાડી શકશે અને જમા થયેલા રૂબલનો યોગ્ય ઉપયોગ થઈ શકશે. નિષ્ણાતોના મતે, આ માત્ર આર્થિક જ નહીં પણ વ્યૂહાત્મક રીતે પણ બંને દેશો માટે ફાયદાકારક રહેશે.