સક્ષમ સિસ્ટમની જરૂરિયાત ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન સમજાઈ હતી, જ્યારે દુશ્મન ડ્રોનની પ્રવૃત્તિમાં વધારો થયો હતો. આનાથી સ્પષ્ટ થયું કે યુદ્ધો હવે ફક્ત જમીન પર જ નહીં પરંતુ હવામાં પણ લડવામાં આવશે. પરિણામે, ભારતીય સેનાએ ટેક્ટિકલ બેટલ એરિયા (ટીબીએ) ની તેની જૂની વિભાવનાને ટેક્ટિકલ બેટલફિલ્ડ સ્પેસ (ટીબીએસ) સાથે બદલી છે. આનાથી સેનાને જમીનથી 3,000 મીટર (10,000 ફૂટ) સુધીના હવાઈ ક્ષેત્ર પર નિયંત્રણ મળશે, જે હવે એર લિટોરલ તરીકે ઓળખાય છે. આ નવી વ્યૂહરચના સેનાને માત્ર જમીન પર જ નહીં પરંતુ તેની ઉપરના એર સીસ્ટમમાં પણ દુશ્મન ડ્રોન અને હવાઈ ખતરાઓ ઝડપથી ઓળખવા અને નાશ કરવા સક્ષમ બનાવશે.

સક્ષમ એટલે સિચ્યુએશનલ અવેરનેસ ફોર કાઇનેટિક સોફ્ટ એન્ડ હાર્ડ કિલ એસેટ્સ મેનેજમેન્ટ. આ એક હાઇ-ટેક કમાન્ડ અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ છે જે ગાઝિયાબાદ સ્થિત ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (બીઈએલ) દ્વારા આર્મી સાથે મળીને વિકસાવવામાં આવી છે.

સક્ષમમાં ઘણી સુવિધાઓ છે. તે દુશ્મન અને પોતાના ડ્રોનનું રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ પૂરું પાડે છે. તે એક જ નેટવર્કમાં તમામ સેન્સર અને શસ્ત્ર સિસ્ટમોને કનેક્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. એઆઈ ટેકનોલોજી તાત્કાલિક ધમકી વિશ્લેષણ અને ઝડપી નિર્ણય લેવા સક્ષમ બનાવે છે. તે લાઇવ યુદ્ધભૂમિ છબી અને તાત્કાલિક કાર્યવાહી પ્રદાન કરે છે. તે સેનાની અન્ય ઓપરેશનલ અને એર મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ્સ સાથે પણ સીધી રીતે સંકલિત થાય છે.

જ્યારે સક્ષમ સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થશે, ત્યારે તે ભારતીય સેનાના કાઉન્ટર-ડ્રોન નેટવર્ક ગ્રીડની કરોડરજ્જુ બનશે. આ કમાન્ડરોને જમીન અને હવા બંને જગ્યાએ દુશ્મનની પ્રવૃત્તિનું સ્પષ્ટ ચિત્ર પ્રદાન કરશે, જેનાથી તેઓ ઝડપી અને ચોક્કસ કાર્યવાહી કરી શકશે. આ સિસ્ટમ સૈનિકો, થાણાઓ અને માળખાગત સુવિધાઓને હવાઈ ખતરાથી બચાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.

આત્મનિર્ભર ભારત તરફ એક મોટું પગલું

સક્ષમ એ સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી ટેકનોલોજીથી બનેલી સિસ્ટમ છે અને આત્મનિર્ભર ભારત મિશન હેઠળ વિકસાવવામાં આવી છે. તે કૃત્રિમ બુદ્ધિ (એઆઈ) અને ડેટા ફ્યુઝન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે, જે તેને ભવિષ્યમાં નવા પડકારોનો સામનો કરવા માટે અપગ્રેડ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ પ્રોજેક્ટને ફાસ્ટ ટ્રેક પ્રોક્યોરમેન્ટ હેઠળ મંજૂરી આપવામાં આવી છે જેથી તેને આગામી વર્ષની અંદર તમામ ફિલ્ડ યુનિટમાં તૈનાત કરી શકાય.