ભારતીય વાઈન જે અત્યાર સુધી માત્ર દ્રાક્ષના સ્વાદ માટે જાણીતી હતી, તે હવે નવા ફળોના દેશી સ્વાદ સાથે વૈશ્વિક મંચ પર ધૂમ મચાવી રહી છે. સ્થાનિક બજારમાં વેચાણની ધીમી ગતિ વચ્ચે, ભારતીય વાઈન ઉત્પાદકોએ વિદેશી બજારોમાં પોતાનો સિક્કો જમાવ્યો છે. ખાસ કરીને 'મેડ ઇન ઇન્ડિયા' ફ્રૂટ વાઈનની માંગ અમેરિકા અને યુરોપ જેવા દેશોમાં તેજીથી વધી રહી છે.

નિકાસમાં રેકોર્ડબ્રેક ઉછાળો: આંકડા શું કહે છે?
ટ્રેડ રિસર્ચ સંસ્થા GTRI ના રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય વાઈન ઉદ્યોગ માટે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ અત્યંત પ્રોત્સાહક રહ્યું છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ સાત મહિનામાં વાઈનની નિકાસ વધીને $6.7 મિલિયન (આશરે ₹૫૬ કરોડ) પર પહોંચી છે. આ આંકડો ગત વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં બમણાથી પણ વધુ છે. જોકે દ્રાક્ષની વાઈન હજુ પણ મોખરે છે, પરંતુ હવે બિન-દ્રાક્ષ (Non-grape) એટલે કે ફળોમાંથી બનેલી વાઈનમાં વિદેશી ગ્રાહકો ભારે રસ દાખવી રહ્યા છે.

વિદેશીઓને લાગ્યો ભારતીય સ્વાદનો ચસકો
ભારતના વિવિધ પ્રાંતના પ્રખ્યાત ફળો હવે વાઈન સ્વરૂપે વિદેશના રેસ્ટોરન્ટ્સમાં પીરસાઈ રહ્યા છે:

01- જામુન વાઈન (ઐતિહાસિક શરૂઆત):
તાજેતરમાં મુંબઈથી અમેરિકા માટે જામુન વાઈનના ૮૦૦ કેસની પ્રથમ ખેપ મોકલવામાં આવી છે. નાસિકની 'સેવન પીક્સ વાઈનરી'માં બનેલી આ વાઈન હવે ન્યૂયોર્ક અને ન્યૂજર્સીના ચુનંદા રેસ્ટોરન્ટ્સમાં જોવા મળશે.

02- અલ્ફોન્સો કેરી:
પુણેની વાઈનરીઓ હવે ખાસ અલ્ફોન્સો કેરીમાંથી બનેલી વાઈન સીધી યુકે (UK) માં એક્સપોર્ટ કરી રહી છે.

03. કાશ્મીરી સફરજન:
કાશ્મીરી સફરજનમાંથી બનેલી 'ક્રાફ્ટ સાઈડર' બ્રિટનના બજારોમાં પોતાની અલગ ઓળખ બનાવી ચૂકી છે.

ભારતીય વાઈનનું ગ્લોબલ કનેક્શન

શા માટે વધી રહી છે માંગ અને કયા છે પડકારો?
વિદેશી પ્રવાસીઓ અને ગ્રાહકો હંમેશા કંઈક નવું અને કુદરતી અજમાવવા માંગતા હોય છે. ભારતીય ફળોની વિવિધતા અને તેનો વિશિષ્ટ સ્વાદ આ માર્કેટમાં ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ રહ્યો છે. નિકાસમાં વધુ ડ્યુટી અને ટેક્સને કારણે કિંમતો ઊંચી રહે છે. ઉત્તર-પૂર્વ (North-East) ના રાજ્યોમાં કીવી અને ચોખામાંથી બનેલી વાઈનમાં મોટી ક્ષમતા છે, પરંતુ સબસિડી અને માર્કેટિંગ સપોર્ટના અભાવે તે હજુ સ્થિર નિકાસમાં પાછળ છે. ભારતીય ફ્રૂટ વાઈન હવે ગ્લોબલ માર્કેટમાં પોતાની સુગંધ ફેલાવી રહી છે. જો સરકાર તરફથી યોગ્ય પ્રોત્સાહન મળે, તો તે ભારત માટે વિદેશી હૂંડિયામણ કમાવવાનું એક મોટું સાધન બની શકે છે.

કેરી, સફરજન અને કિવી ધૂમ
બેરી ઉપરાંત કાશ્મીરી સફરજન અને આલ્ફોન્સો કેરીમાંથી બનાવેલ વાઇન વિદેશમાં પણ પ્રવેશ કરી ચૂક્યા છે. પુણેની એક વાઇનરી યુકેમાં કેરી વાઇનની નિકાસ કરી રહી છે, જ્યારે કાશ્મીરી સફરજનમાંથી બનાવેલ ક્રાફ્ટ સાઇડર યુકેના પસંદગીના બજારોમાં ઉપલબ્ધ છે. આ ઉત્પાદનોએ સાબિત કર્યું છે કે ભારતીય ફળોની વિવિધતા વાઇન ઉદ્યોગ માટે એક મોટી તક બની શકે છે.