મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે, ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે એક મોટી જાહેરાત કરી હતી અને તેમણે કહ્યું કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની જહાજો માટે બંધ કરવામાં આવી છે. ઈરાનના રાજ્ય મીડિયાએ અહેવાલ આપ્યો છે કે, કોઈપણ જહાજ ત્યાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરશે તો તેને આગ લગાવી દેવામાં આવશે. આ નિર્ણય ઈરાન અને ઈઝરાયલ-યુએસએ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધમાં એક મોટું પગલું છે, જે વૈશ્વિક તેલ વેપારને વિક્ષેપિત કરી શકે છે.
ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ ના વરિષ્ઠ સલાહકાર બ્રિગેડિયર જનરલ સરદાર ઇબ્રાહિમ જબારીએ આ જાહેરાત કરી. તેમણે કહ્યું, "હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ છે." જો કોઈ પાર કરવાની હિંમત કરશે તો રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ અને નૌકાદળના કર્મચારીઓ તે જહાજોને સળગવું નાખશે.
આ ચેતવણી એવા સમયે આપવામાં આવી છે જ્યારે ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર, આયાતુલ્લાહ અલી ખામનેઈ, થોડા દિવસો પહેલા યુએસ-ઇઝરાયલી સંયુક્ત હુમલામાં માર્યા ગયા હતા. ત્યારથી મધ્ય પૂર્વમાં પરિસ્થિતિ નોંધપાત્ર રીતે બગડી છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની શું છે
તે પર્સિયન ગલ્ફમાં એક સાંકડો માર્ગ છે, જેમાંથી વિશ્વના તેલનો લગભગ પાંચમો ભાગ પસાર થાય છે. સાઉદી અરેબિયા, કુવૈત, ઇરાક, કતાર, બહેરીન, યુએઈ અને ઈરાનમાંથી તેલ અને ગેસ જહાજો પસાર થાય છે. આ પુરવઠો મોટાભાગનો એશિયામાં જાય છે, ખાસ કરીને ચીનમાં તેની ખપત વધારે છે.
આ સામુદ્રધુની તેના સૌથી સાંકડા બિંદુએ આશરે 33 કિલોમીટર પહોળી છે અને પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનના અખાત સાથે જોડે છે. ઈરાન અને ઓમાન તેના પાણીને નિયંત્રિત કરે છે, પરંતુ તેને આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ માનવામાં આવે છે, જ્યાં જહાજોને પસાર થવાનો અધિકાર છે. દુબઈ જેવા સ્થળો તેની બહાર આવેલા છે.
જો ટ્રાફિક બંધ કરવામાં આવે તો તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. અગાઉ, ફેબ્રુઆરીમાં, ઈરાને લશ્કરી કવાયતો દરમિયાન કેટલાક વિસ્તારોમાં ટ્રાફિક અવરોધિત કર્યો હતો, જેના કારણે તેલના ભાવમાં 6 ટકાનો વધારો થયો હતો. ઈરાને આ માર્ગ ઘણી વખત બંધ કરવાની ધમકી આપી છે, પરંતુ 1980 ના દાયકાના ટેન્કર યુદ્ધ પછી ક્યારેય સંપૂર્ણપણે બંધ કર્યો નથી. તે સમયે, ઈરાન અને ઈરાકે જહાજો પર હુમલો કર્યો અને ખાણો નાખ્યા.
આ કટોકટી કેવી રીતે શરૂ થઈ?
અમેરિકન અને ઇઝરાયલી હુમલામાં આયાતુલ્લાહ અલી ખામનેઈની હત્યા બાદ, ઈરાને બદલો લીધો. તેમણે કતાર, કુવૈત અને બહેરીન જેવા દેશો પર મિસાઇલો છોડી, જ્યાં યુએસ લશ્કરી થાણા આવેલા છે. તેમણે યુએઈ, સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાન પર પણ હુમલો કર્યો.હવે વિશ્વભરના લોકો આશ્ચર્ય પામી રહ્યા છે કે આગળ શું થશે. તેલ પુરવઠામાં વિક્ષેપ એશિયન બજારોને પ્રતિકૂળ અસર કરશે. સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ પાસે કેટલાક પાઇપલાઇન રૂટ છે જે હોર્મુઝને બાયપાસ કરી શકે છે, પરંતુ મોટાભાગના તેલ માટે બીજો કોઈ રસ્તો નથી. યુએસ એનર્જી ઇન્ફર્મેશન એડમિનિસ્ટ્રેશન અનુસાર, અહીં ઉત્પાદિત મોટાભાગનું તેલ અન્ય કોઈ માર્ગે જઈ શકતું નથી.