હમણાથી ખરાબ હવામાન, તકનીકી ખામીઓ અથવા ઔદ્યોગિક હડતાળને કારણે ફ્લાઇટ્સ ઘણીવાર મોડી પડે છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં એવું બનશે કે ઉપગ્રહનો કાટમાળ પણ ફ્લાઇટમાં વિલંબનું મુખ્ય કારણ બની શકે છે. સાયન્ટિફિક રિપોર્ટ્સમાં એક નવા અભ્યાસમાં આ અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે.સંશોધકોના મતે, ઉપગ્રહ કાટમાળ વિમાન માટે ગંભીર ખતરો ઉભો કરી રહ્યો છે.

અભ્યાસ મુજબ, અનિયંત્રિત રોકેટના ફરીથી પ્રવેશની વાર્ષિક સંભાવના (જ્યારે ખામીયુક્ત ઉપગ્રહ પૃથ્વી પર અનિયોજિત રીતે પડે છે) 26 ટકા છે. જો કે, આ આંકડાનો અર્થ એ નથી કે વિમાન કાટમાળનો સામનો કરશે. તેના બદલે, તે વિમાન દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા હવાઈ ક્ષેત્રમાંથી રોકેટ પસાર થવાની સંભાવનાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આનો અર્થ એ થશે કે વિસ્તારનું સંચાલન કરતા અધિકારીઓએ સલામતીના પગલા તરીકે પેસેન્જર વિમાનનો માર્ગ બંધ કરવો પડી શકે છે. પેસેન્જર વિમાન સાથે અવકાશ કાટમાળ અથડાવાની કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી, પરંતુ સાવચેતીભર્યા હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરવાથી પણ મુસાફરોમાં ગભરાટ ફેલાઈ શકે છે.

વિમાન અને ઉપગ્રહો, બન્નેની સંખ્યામાં ઝડપી વૃદ્ધિ

વૈશ્વિક કનેક્ટિવિટીની વધતી માંગ ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણમાં ઝડપી વધારો કરી રહી છે. અંદાજ મુજબ 2030 સુધીમાં 58,000 થી 70,000 ઉપગ્રહો લોન્ચ થઈ શકે છે. 2050 સુધીમાં વૈશ્વિક હવાઈ ટ્રાફિકમાં સરેરાશ 3.5 થી 4.2 ટકાનો વધારો થવાનો અંદાજ છે. જેમ જેમ ઉપગ્રહ લોન્ચ થાય છે અને વાણિજ્યિક ફ્લાઇટ્સની સંખ્યા વધે છે, તેમ તેમ સમસ્યારૂપ અવકાશ કાટમાળની સંભાવના પણ બદલાઈ રહી છે.

જાન્યુઆરી 2025 માં, ક્વાન્ટાસ એરલાઇન્સે સ્પેસએક્સ રોકેટના પુનઃપ્રવેશથી સંભવિત કાટમાળ વિશે ચેતવણીને કારણે ઓસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકા વચ્ચે ઘણી ફ્લાઇટ્સ ફરીથી શેડ્યૂલ કરી. આના પરિણામે છ કલાક સુધીનો વિલંબ થયો.

ડિસેમ્બર 2025માં લોન્ચ કરાયેલ ચીની રોકેટ, ટિલ્ટ-3, દક્ષિણ પેસિફિક મહાસાગરમાં પડી ગયું, જેના કારણે બ્રિટનમાં કાટમાળ પડવાની શક્યતાને કારણે રેડ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું. 2022 માં, સ્પેન અને ફ્રાન્સના કેટલાક ભાગો પરનું હવાઈ ક્ષેત્ર તે વિસ્તારમાં રોકેટ કાટમાળ પડવાની આશંકાને કારણે બંધ કરવામાં આવ્યું હતું. આના કારણે સેંકડો ફ્લાઇટ્સ મોડી પડી.