આજીવિકાની શોધમાં ઘર છોડીને અન્ય શહેરોમાં ભાડા પર રહેતા લોકોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. શિક્ષણ માટે હોય કે રોજગાર માટે, વસ્તીનો મોટો ભાગ ભાડાના મકાનો પર આધાર રાખે છે. આ વધતી સંખ્યા સાથે, મકાનમાલિકો અને ભાડૂઆતો વચ્ચેના વિવાદો પણ સામાન્ય બન્યા છે. ક્યારેક તેમની થાપણો પાછી ન મળવાની ફરિયાદો, તો ક્યારેક સૂચના વિના ખાલી કરવાના આદેશો. આ ઘટનાઓ દરેક શહેરમાં એક સામાન્ય વાત બની ગઈ છે. પરંતુ હવે આ મનસ્વી કાર્યવાહીઓ પર અંકુશ આવવાનો છે. સરકારે નવા ભાડા કરાર 2025 હેઠળ નવા નિયમો લાગુ કર્યા છે, જે મોડેલ ટેનન્સી એક્ટ અને તાજેતરના બજેટ જોગવાઈઓ પર આધારિત છે.

અત્યાર સુધી, ઘણા લોકો ભાડા કરાર મેળવતા હતા પરંતુ તેને નોંધણી કરવામાં અવગણના કરતા હતા. નવા નિયમોએ આ આળસને સંપૂર્ણપણે દૂર કરી દીધી છે. હવે, કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યાના બે મહિનાની અંદર નોંધણી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. સરકારનો ધ્યેય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે દરેક ભાડૂઆતનો કાનૂની રેકોર્ડ હોય. રાજ્યની ઓનલાઈન પ્રોપર્ટી વેબસાઇટ પર અથવા નજીકના રજિસ્ટ્રાર ઑફિસની મુલાકાત લઈને આ કરાર સરળતાથી નોંધાવી શકાય છે. જોકે, ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબત એ છે કે જો કરાર નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં નોંધાયેલ ન હોય, તો રૂ. 5,000 સુધીનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે. આ નિયમ મકાનમાલિકો અને ભાડૂઆતો બંનેને જવાબદાર બનાવે છે, જે ભવિષ્યમાં કાનૂની ગૂંચવણોને અટકાવે છે.

ભાડૂઆતો માટે સૌથી મોટો માથાનો દુખાવો સુરક્ષા ડિપોઝિટ અને અણધારી રીતે ઘર ખાલી કરવાનું દબાણ હતું. નવા નિયમોએ આ સંદર્ભમાં નોંધપાત્ર સુરક્ષા પૂરી પાડી છે. મકાનમાલિકો હવે રહેણાંક મિલકતો માટે મહત્તમ બે મહિનાના ભાડા જેટલી એડવાન્સ અથવા સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ સ્વીકારી શકે છે. જોકે, વાણિજ્યિક મિલકતો માટે, આ મર્યાદા છ મહિના નક્કી કરવામાં આવી છે. આનાથી ભાડૂઆતો પર મોટી રકમ જમા કરાવવાનો બોજ ઓછો થશે.

હવે, કોઈ પણ મકાનમાલિક યોગ્ય સૂચના આપ્યા વિના અથવા યોગ્ય પ્રક્રિયાનું પાલન કર્યા વિના ભાડૂઆતને કાઢી શકશે નહીં. મકાનમાલિકો હવે મરજી મુજબ ભાડા વધારી શકશે નહીં. કોઈપણ ભાડા વધારા માટે પૂર્વ સૂચના ફરજિયાત રહેશે, અને આ કરારની શરતો અનુસાર હશે.

આ નિયમો ફક્ત ભાડૂઆતો માટે જ નથી. મકાનમાલિકોના હિતોને પણ સંપૂર્ણ રીતે સંબોધવામાં આવ્યા છે. સરકારે ભાડાના મકાન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઘણી આકર્ષક જોગવાઈઓ ઉમેરી છે. મકાનમાલિકો માટે સૌથી સારા સમાચાર કર મોરચે છે. ટીડીએસ કપાત મર્યાદા, જે અગાઉ વાર્ષિક રૂ. 2.4 લાખ હતી, હવે વધારીને વાર્ષિક ₹6 લાખ કરવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ છે કે વધુ આવક પર પણ ટીડીએસ કાપવામાં આવશે નહીં, જેના પરિણામે મકાનમાલિકોને વધુ પૈસા મળશે.

ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે ભાડાના વિવાદો વર્ષો સુધી કોર્ટમાં ચાલે છે. આના ઉકેલ માટે, ખાસ ભાડા અદાલતો અને ટ્રિબ્યુનલની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ધ્યેય 60 દિવસની અંદર કોઈપણ વિવાદનો ઉકેલ લાવવાનો છે.

ભાડાની ચુકવણી ન કરવા માટે રક્ષણ: જો કોઈ ભાડૂઆત ત્રણ મહિના કે તેથી વધુ સમય માટે ભાડું ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો ભાડા ટ્રિબ્યુનલ મકાનમાલિકોને ઝડપી ન્યાય કરશે અને ખાલી કરાવવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવશે.