આજે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે દેશમાં કઠોળનું ઉત્પાદન વધારવા અને આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે છ વર્ષની રૂ.11,000 કરોડની યોજનાને મંજૂરી આપી. આ પહેલનો હેતુ દેશમાં ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો અને ખેડૂતોની આવક વધારવાનો છે. મંત્રીમંડળે રવિ પાક માટે લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (એમએસપી) માટે રૂ.84,200 કરોડની જોગવાઈને પણ મંજૂરી આપી, જેનો સીધો લાભ દેશના ખેડૂતોને થશે.

કઠોળનું ઉત્પાદન વધારવા માટે નવી વ્યૂહરચના

આ યોજના સંશોધન, બીજ પ્રણાલીઓ, વિસ્તાર વિસ્તરણ અને ખરીદી પ્રણાલીઓ અને ભાવ સ્થિરતા સહિત એક વ્યાપક વ્યૂહરચના અપનાવશે. આ યોજના ઉચ્ચ ઉપજ આપતી, જીવાત-પ્રતિરોધક અને આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક કઠોળ જાતોના વિકાસ અને પ્રોત્સાહન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. મુખ્ય કઠોળ ઉગાડતા રાજ્યોમાં બહુ-સ્થાનિક ટ્રાયલ પણ હાથ ધરવામાં આવશે.

બીજ ઉપલબ્ધતા અને વિતરણ

- રાજ્યોને 5 વર્ષીય રોલિંગ બીજ ઉત્પાદન યોજનાઓ તૈયાર કરવાની જરૂર પડશે.

- ICAR બ્રીડર બીજનું નિરીક્ષણ કરશે.

- રાજ્ય અને કેન્દ્રીય એજન્સીઓ પાયા અને પ્રમાણિત બીજનું ઉત્પાદન કરશે.

- SATHI પોર્ટલ દ્વારા દેખરેખ રાખવામાં આવશે.

- 2030-31 સુધીમાં, 12.6 મિલિયન ક્વિન્ટલ પ્રમાણિત બીજ ખેડૂતોને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જે 37 મિલિયન હેક્ટરને આવરી લેશે.

શું યોજના છે?

કઠોળ ઉત્પાદન ક્ષેત્ર 3.5 મિલિયન હેક્ટર સુધી વધારવામાં આવશે. ચોખાની પડતર જમીન અને અન્ય યોગ્ય વિસ્તારોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. ખેડૂતોને 8.8 મિલિયન બીજ કીટ મફતમાં વિતરણ કરવામાં આવશે. ક્ષમતા નિર્માણ કાર્યક્રમો દ્વારા ટકાઉ ખેતી પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.

બજાર અને મૂલ્ય શૃંખલાને મજબૂત બનાવવી

- 1,000 લણણી પછીના પ્રક્રિયા એકમો સ્થાપિત કરવામાં આવશે.

- દરેક એકમ પર ₹2.5 મિલિયનની મહત્તમ સબસિડી આપવામાં આવશે.

- પીએમ-આશા યોજના હેઠળ ભાવ સહાય યોજના (પીએસએસ) હેઠળ, આગામી ચાર વર્ષ માટે નાફેડ અને NCCF દ્વારા તુવેર, અડદ અને મસૂરની મહત્તમ ખરીદી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે. ખેડૂતોનો વિશ્વાસ જાળવવા માટે વૈશ્વિક કઠોળના ભાવનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે.

ખેડૂતો માટે નિર્ણય

કેન્દ્ર સરકારે ૨૦૨૬-૨૭ રવિ પાક વર્ષ માટે ઘઉં સહિત પસંદગીના પાક માટે લઘુત્તમ ટેકાના ભાવને મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણય બુધવારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેબિનેટની બેઠકમાં લેવામાં આવ્યો હતો. કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે ઘઉં માટે એમએસપી રૂ.૨,૫૮૫ પ્રતિ ક્વિન્ટલ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, જવ માટે એમએસપી રૂ.૨,૧૫૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલ, ચણા માટે રૂ.૫,૮૭૫ પ્રતિ ક્વિન્ટલ, મસૂર માટે રૂ.૭,૦૦૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલ, સરસવ અથવા રેપસીડ માટે રૂ.૬,૨૦૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલ અને કુસુમ માટે રૂ.૬,૫૪૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.