કેન્દ્ર સરકારે ફેસબુક, એક્સ (X), ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુટ્યુબ જેવી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ સામે લાલ આંખ કરી છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલયે એક કડક આદેશ જારી કરીને પ્લેટફોર્મ પર પીરસવામાં આવતા અશ્લીલ, અભદ્ર અને વાંધાજનક કન્ટેન્ટ પર તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવા જણાવ્યું છે. સરકારની સ્પષ્ટ સૂચના છે કે જો આ આદેશનું પાલન નહીં થાય, તો કંપનીઓએ ભારતની અદાલતોમાં ફોજદારી કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે.

મંત્રાલયના કડક આદેશો: શું બદલાશે?
સરકારને જાણવા મળ્યું છે કે અનેક સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ અશ્લીલ અને ગેરકાનૂની કન્ટેન્ટ સામે કડક વલણ અપનાવી રહ્યા નથી. આથી મંત્રાલયે નીચે મુજબની સૂચનાઓ આપી છે. કંપનીઓએ તેમના પ્લેટફોર્મની સતત સમીક્ષા કરવી પડશે અને અશ્લીલ મટીરીયલને જાતે જ દૂર કરવું પડશે. બાળ યૌન શોષણ (CSAM) સાથે જોડાયેલ કોઈ પણ કન્ટેન્ટ બદલ કંપનીઓ પર 'ઝીરો ટોલરન્સ' ની નીતિ અપનાવવામાં આવશે. જો કંપનીઓ આદેશ નહીં માને, તો તેમની વિરુદ્ધ IT એક્ટની કલમ ૭૯, ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) અને અન્ય ગુનાહિત કાયદાઓ હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવશે.

૨૪ કલાકમાં કાર્યવાહી અનિવાર્ય
સરકારે કંપનીઓને ૨૦૨૧ ના આઈટી નિયમોની યાદ અપાવતા કહ્યું છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ નીચે મુજબની ફરિયાદ કરે તો પ્લેટફોર્મે ૨૪ કલાકની અંદર તે કન્ટેન્ટ હટાવવું પડશે:

1. જો કોઈ ફોટો કે વીડિયો વ્યક્તિને જાતીય પ્રવૃત્તિમાં દર્શાવતો હોય.

2. જો કન્ટેન્ટ નગ્નતા અથવા કોઈનું નકલી (Deepfake) સ્વરૂપ દર્શાવતું હોય.

3. વ્યક્તિની સંમતિ વિના અપલોડ કરાયેલ કોઈ પણ અંગત કન્ટેન્ટ.
   
   

સરકારનું એક્શન પ્લાન

શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?
​​​​​​​સોશિયલ મીડિયા પર વધી રહેલા અશ્લીલ વીડિયો, ભદ્દી કોમેન્ટ્સ અને ફેક ન્યૂઝના કારણે સામાજિક સંતુલન બગડી રહ્યું હોવાની અનેક ફરિયાદો સરકારને મળી હતી. ખાસ કરીને બાળકો અને મહિલાઓની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ 'કડક ડોઝ' આપ્યો છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇન્ટરનેટ પ્લેટફોર્મ્સ સુરક્ષિત અને જવાબદાર હોવા જોઈએ.