ગુજરાતમાં દાયકાઓ બાદ ફરી વાઘની વસ્તી સ્થાપિત કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પહેલ થઈ રહી છે. રાજ્યમાં હાલ એકમાત્ર નર વાઘ જંગલોમાં વિચરણ કરી રહ્યો છે. હવે તેની સાથે મધ્યપ્રદેશમાંથી બે વાઘણ લાવવાની યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. નેશનલ ટાઇગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી દ્વારા રચવામાં આવેલી સમિતિએ ગુજરાતને વાઘણોના સ્થળાંતર માટે યોગ્ય ગણાવ્યું છે. આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી મળે તો ડિસેમ્બર મહિનામાં બે વાઘણ ગુજરાતમાં લાવવામાં આવી શકે છે. વન વિભાગને આશા છે કે આ પહેલથી રાજ્યમાં વાઘના સંવર્ધન અને તેની વસ્તી પુનઃસ્થાપિત કરવાનો માર્ગ મોકળો થશે.કેન્દ્રના પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા રચવામાં આવેલી સમિતિએ આ અંગે 30 પાનાંનો અહેવાલ તૈયાર કર્યો છે. સમિતિના અધ્યક્ષ અને નેશનલ બોર્ડ ફોર વાઇલ્ડલાઇફના પૂર્વ સભ્ય એચ.એસ. સિંહે જણાવ્યું હતું કે ગુજરાત સરકાર અને કેન્દ્રના વન તથા પર્યાવરણ મંત્રાલયને અહેવાલ સોંપવામાં આવ્યો છે. ગુજરાત વાઘણોના સ્થળાંતર માટે યોગ્ય હોવાનું સમિતિએ તારણ કાઢ્યું છે. સમિતિમાં વન્યજીવ વૈજ્ઞાનિક ડૉ. બિલાલ હબીબ અને એનટીસીએના આસિસ્ટન્ટ ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ ઑફ ફોરેસ્ટ્સ એન.વી. કાલેનો પણ સમાવેશ થાય છે.ગુજરાતમાં ફેબ્રુઆરી 2025માં પ્રવેશેલો આશરે ચાર વર્ષનો નર વાઘ દાહોદ, છોટા ઉદેપુર અને સગટાલા સુધી ફેલાયેલા રતનમહાલ અભયારણ્યના જંગલ વિસ્તારમાં વિચરણ કરી રહ્યો છે. તેના હલનચલન અને વિસ્તારને ધ્યાનમાં રાખીને એકને બદલે બે વાઘણ લાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.વન્યજીવ નિષ્ણાતોના મતે, નર વાઘના વિસ્તારમાં અલગ-અલગ સ્થળે બે વાઘણોને છોડવામાં આવે તો તેમની સાથે મુલાકાત થવાની અને આગળ જતાં સંવર્ધનની શક્યતા વધી શકે છે. પ્રસ્તાવ મુજબ, એક વાઘણને છોટા ઉદેપુર નજીક અને બીજીને સગટાલા નજીકના વિસ્તારમાં છોડવાનું આયોજન થઈ શકે છે. બંને વાઘણની ઉંમર પણ નર વાઘની આસપાસની રાખવાની વિચારણા છે.વાઘણોના સંભવિત આગમન પહેલાં વન વિભાગે સમગ્ર વિસ્તારમાં દેખરેખની વ્યવસ્થા મજબૂત કરવાની કામગીરી શરૂ કરી છે. સીસીટીવી કેમેરા અને કેમેરા ટ્રેપ લગાવવા માટે ટેન્ડર મંગાવવામાં આવ્યાં છે. નવેમ્બરના અંત સુધીમાં આશરે 1,100 સીસીટીવી કેમેરા લગાવવાનું આયોજન છે. આ વ્યવસ્થાથી હાલના નર વાઘની હિલચાલ તેમજ ભવિષ્યમાં લાવવામાં આવનારી વાઘણોની પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખી શકાશે.રતનમહાલ વિસ્તારની યોગ્યતા તપાસતી વખતે નીલગાય અને જંગલી ભૂંડ જેવા પ્રાણીઓની હાજરીને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવી છે. આ પ્રાણીઓ વાઘ માટે શિકાર તરીકે ઉપયોગી બની શકે છે.ડિસેમ્બર 2025માં રતનમહાલ અભયારણ્યમાં વાઘ જોવા મળ્યાના પુષ્ટિ થયેલા અહેવાલો અને ફોટોગ્રાફિક પુરાવા બાદ ગુજરાતને 2026ની અખિલ ભારતીય વાઘ ગણતરીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ એનટીસીએએ અભયારણ્યમાં સંરક્ષણનાં પગલાં લેવા સૂચના આપી હતી. 2026ની વાઘ ગણતરીથી આ વિસ્તારમાં વાઘની હાજરી અને તેની સ્થિતિ અંગે વધુ સ્પષ્ટ માહિતી મળવાની અપેક્ષા છે.આ પહેલાં નવેમ્બર 2025માં પણ ગુજરાતમાં એક વાઘણ લાવવાની યોજના જાહેર થઈ હતી, પરંતુ તે અંગેની ચર્ચા પ્રારંભિક તબક્કાથી આગળ વધી શકી નહોતી. હવે સમિતિના નવા અહેવાલમાં બે વાઘણ લાવવાની ભલામણ થતાં આ પહેલ ફરી ચર્ચામાં આવી છે. જોકે, વાઘણોના સ્થળાંતર અંગેની અંતિમ મંજૂરી અને અમલીકરણની વિગતો હજુ સ્પષ્ટ થવાની બાકી છે.