સોનાના ભાવમાં તાજેતરમાં જ તીવ્ર વધારો થયો છે. આ વર્ષે, તે 40 ગણાથી વધુ વખત સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. ભારતમાં, સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ.1,20,000ને વટાવી ગયો છે. આ રેકોર્ડ વધારા પાછળનું કારણ શું છે? આ અંગે વિવિધ અટકળો ફેલાઈ રહી છે. કેટલાક કહે છે કે વિશ્વભરની કેન્દ્રીય બેંકો દ્વારા ખરીદીને કારણે સોનું વધી રહ્યું છે. અન્ય લોકો દલીલ કરે છે કે ઘણા દેશોમાં ચાલી રહેલી અશાંતિ સોનામાં વધારો કરી રહી છે. એક સિદ્ધાંત એવો પણ સામે આવી રહ્યો છે કે યુએસ તેના મોટા દેવાને ચૂકવવા માટે કોઈ મોટા પગલા લઈ રહ્યું છે.

ભારતીય નાણાકીય ક્ષેત્રમાં પણ આ મુદ્દાની વ્યાપક ચર્ચા થઈ રહી છે. લિંક્ડઇનની એક પોસ્ટમાં જણાવાયું છે કે 1970થી સોનું 649 વખત પરત આવ્યું છે. આનાથી લોકોને આશ્ચર્ય થયું છે કે સોનાના ભાવ આટલી ઝડપથી કેમ વધી રહ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર એક સિદ્ધાંત ફરતો થયો છે કે યુએસ તેના સોનાના ભંડારનું પુનર્મૂલ્યાંકન કરવાનું વિચારી રહ્યું છે. આમ કરીને, તે તેના વધતા દેવાને ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, છેલ્લા 25 વર્ષથી અમેરિકાના સોનાના ભંડારમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી.

અમેરિકાનું સોનું

વરિષ્ઠ સંપત્તિ સલાહકાર આશિષ સેનગુપ્તાએ કહ્યું, તમને ખબર નથી કે સોનાની આ તેજી પાછળનું સાચું કારણ શું છે. ફેડરલ રિઝર્વ રેકોર્ડમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ હજુ પણ તેના સોનાના ભાવ માત્ર 42.22 ડોલર પ્રતિ ઔંસ દર્શાવે છે. આ કિંમત 1970ના દાયકાની શરૂઆતમાં નક્કી કરવામાં આવી હતી. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસે વિશ્વનો સૌથી મોટો સોનાનો ભંડાર છે, જે 8,133 ટન છે, જેનું સત્તાવાર મૂલ્ય આશરે 11 બિલિયન ડોલર છે. આજે, સોનાનો ભાવ 4,000 ડોલર પ્રતિ ઔંસને વટાવી ગયો છે. આજના બજાર ભાવે મૂલ્ય જોતાં, અમેરિકાના સોનાના ભંડારનું મૂલ્ય 1 ડોલર ટ્રિલિયનને વટાવી જશે.

જો અમેરિકા તેના સોનાના ભંડારના મૂલ્યને ફરીથી સેટ કરે છે તો તે એક પ્રકારનો તાત્કાલિક નફો પેદા કરશે. સોના અને ચાંદીની હિલચાલ પર નજર રાખનારા આશિષ યુ.એ કહ્યું કે જો આ ભાવમાં 10 ગણો પણ વધારો કરવામાં આવે તો અમેરિકાનું એક ટ્રિલિયન ડોલરનું દેવું દૂર થઈ શકે છે. પરંતુ આનાથી ડોલર ઘટી શકે છે અને ફુગાવો આસમાને પહોંચી શકે છે. બીજી તરફ, સેનગુપ્તાએ આનો વાંધો ઉઠાવતા કહ્યું, આ 10 ગણો નથી... આ 100 ગણો છે. તેમનું માનવું છે કે સોનાના ભાવમાં વધારો ડોલરને નબળો પાડતો નથી. ડોલરની હિલચાલ અલગ છે. જો સોનું મજબૂત થાય છે, તો ડોલર પણ મજબૂત રહેશે.

કોની પાસે કેટલું સોનું છે?

એવું લાગે છે કે ભારત અમેરિકાની આ યુક્તિ સમજી ગયું છે. ભારતની સેન્ટ્રલ બેંકે છેલ્લા બે મહિનાથી તેના સોનાના ભંડારમાં વધારો કર્યો નથી. RBI પાસે હવે 880 ટન સોનું છે, જે અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ છે. આ ભારતના કુલ ફોરેક્સ રિઝર્વના 12.5% ​​છે. અમેરિકા પછી, જર્મની (3350 ટન) પાસે સૌથી વધુ સોનું છે. તે પછી ઇટાલી (2452 ટન), ફ્રાન્સ (2437 ટન), રશિયા (2330 ટન), ચીન (2301 ટન), સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ (1040 ટન) અને પછી ભારત આવે છે. જાપાન પાસે 846 ટન અને તુર્કી પાસે 837 ટન સોનું છે.