સુપ્રીમ કોર્ટે એક સગીર છોકરી પર બળાત્કારના પ્રયાસના કેસમાં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના વિવાદાસ્પદ નિર્ણયને ફગાવી દીધો છે.અને ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે સગીર બાળકીના પાયજામાની દોરી છોડવી કે તેના સ્તન પકડવા એ બળાત્કારનો પ્રયાસ જ છે. નોંધનીય છે કે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટએ 17 માર્ચ, 2025 ના રોજના પોતાના નિર્ણયમાં ઠરાવ્યું હતું કે પીડિતાને નાળા નીચે ખેંચીને, તેના સ્તનો પકડવા અને પાયજામાની દોરી તોડી નાખવી એ બળાત્કારનો પ્રયાસ ગણાશે નહીં. આ નિર્ણયને રદ કરતી વખતે, સુપ્રીમ કોર્ટે ન્યાયાધીશો અને દેશભરના ન્યાયતંત્ર સાથે સંકળાયેલા લોકોને જાતીય હુમલાના કેસોમાં વધુ સંવેદનશીલ બનવા વિનંતી પણ કરી હતી. કોર્ટે આ સંદર્ભમાં ભલામણો આપવા માટે એક નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરવાનો પણ આદેશ આપ્યો હતો.

11 વર્ષની છોકરી સાથે સંકળાયેલી આ ઘટના અંગે, હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ રામ મનોહર નારાયણ મિશ્રાએ તારણ કાઢ્યું હતું કે તે સ્ત્રીની ગરિમા સામે આક્રોશનો કેસ છે અને તેને બળાત્કાર અથવા બળાત્કારનો પ્રયાસ ગણી શકાય નહીં. જસ્ટિસ મિશ્રાએ આ કેસમાં બે આરોપીઓ સામે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 376 અને 18 અને જાતીય ગુનાઓથી બાળકોના રક્ષણ કાયદાની કલમો રદ કરી હતી. તેમણે પોક્સો કાયદાની કલમ 354-બી (મહિલાના વસ્ત્રો ઉતારવાના ઈરાદાથી બળનો ઉપયોગ) અને પોક્સો કાયદાની કલમ 9 (વધુ ગંભીર જાતીય હુમલો) હેઠળ કાર્યવાહી કરવાની વિનંતી કરી હતી.

સુપ્રીમમાં હવે આરોપીઓ સામે બળાત્કારના પ્રયાસનો કેસ જ ચલાવાશે

હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશના નિષ્કર્ષ અને ટિપ્પણીઓની દૂરગામી અસર અંગે, સામાજિક સંગઠનોએ સુપ્રીમ કોર્ટને સંજ્ઞાન લેવા વિનંતી કરી. તેના આધારે, સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી શરૂ કરી. સુનાવણીની શરૂઆતમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે હાઇકોર્ટના વિવાદાસ્પદ આદેશ પર સ્ટે મૂક્યો. હવે, તેણે તેને સંપૂર્ણપણે રદ કરી દીધો છે. પરિણામે, કેસના આરોપીઓ પર હવે બળાત્કારના પ્રયાસનો કેસ ચલાવવામાં આવશે.મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચ વતી આદેશ લખ્યો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગુનાની તૈયારી અને ગુનાનો પ્રયાસ બે અલગ અલગ બાબતો છે. આ કેસમાં, ૧૧ વર્ષની બાળકીને બાઇક પર બેસાડીને રસ્તા પરથી અને નાળા નીચે ખેંચીને લઈ જવાની અને તેના પર જાતીય હુમલો કરવાની વાતને ફક્ત બળાત્કારની તૈયારી ગણી શકાય નહીં.

કેસની સુનાવણી દરમિયાન, ઘણા વકીલોએ કોર્ટને ભવિષ્ય માટે માર્ગદર્શિકા ઘડવા વિનંતી કરી. સીધા આમ કરવાને બદલે, ન્યાયાધીશોએ આ બાબતને નિષ્ણાત સમિતિને સોંપી દીધી.

કેસ ખાસ સમિતિને સોપી દેવા સુપ્રીમની વિનંતી

સુપ્રીમ કોર્ટે ભોપાલમાં નેશનલ જ્યુડિશિયલ એકેડેમીના ડિરેક્ટર જસ્ટિસ અનિરુદ્ધ બોઝને તેમની અધ્યક્ષતામાં એક સમિતિ બનાવવા અને કાનૂની નિષ્ણાતો, શિક્ષણવિદો અને સામાજિક કાર્યકરો સહિત ચાર સભ્યોની બનેલી સમિતિ બનાવવા વિનંતી કરી છે.

કોર્ટે સમિતિને નિર્દેશ આપ્યો છે કે

1. નિષ્ણાત સમિતિએ ન્યાયાધીશો અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાને જાતીય ગુનાના કેસોમાં વધુ સંવેદનશીલ બનાવવા માટે માર્ગદર્શિકા વિકસાવવી જોઈએ.

2.સમિતિએ આ સંદર્ભમાં કોર્ટ અથવા સરકાર દ્વારા અગાઉ લેવામાં આવેલા પગલાંનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ, તેમની અસરકારકતાનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ. તેણે પાયાના સંગઠનો (ન્યાયાધીશો, વકીલો અને સામાજિક સંગઠનો) સાથે પણ જોડાવું જોઈએ અને ભવિષ્ય માટે સૂચનો આપવા જોઈએ.

3.આ ભલામણો ન્યાયાધીશો અને ન્યાયિક પ્રણાલી સાથે સંકળાયેલા લોકો માટે માર્ગદર્શિકા તરીકે સેવા આપવી જોઈએ. ફરિયાદી, પીડિત અથવા સાક્ષી સંવેદનશીલ જૂથમાંથી હોય ત્યારે જાતીય હુમલો અથવા અન્ય સમાન ગુનાઓના કિસ્સાઓમાં શું કરવું તે અંગે પણ તેમને માહિતી આપવી જોઈએ.

4.દેશની ભાષાકીય વિવિધતાને ધ્યાનમાં રાખીને, ઘણા અપમાનજનક શબ્દો છે. આ શબ્દો, સંભવિત ગુનાહિત હોવા છતાં, સમાજમાં હજુ પણ ઉપયોગમાં લેવાય છે. સમિતિએ આવા શબ્દોની યાદી તૈયાર કરવી જોઈએ. આનાથી ન્યાયાધીશો અને ન્યાયિક અધિકારીઓ પીડિતોને સાંભળતી વખતે તેમની પીડાને વધુ સારી રીતે સમજી શકશે.

5.સમિતિએ એ પણ યાદ રાખવું જોઈએ કે તેના કાર્યના પ્રાથમિક લાભાર્થીઓ સમાજના સંવેદનશીલ વર્ગના લોકો છે, જેમાંથી નોંધપાત્ર સંખ્યામાં મહિલાઓ અને બાળકો છે. તેથી, ડ્રાફ્ટ માર્ગદર્શિકા એવી ભાષામાં લખવી જોઈએ જે સામાન્ય લોકો માટે સરળતાથી સમજી શકાય. તેણે વિદેશી ભાષાઓના બોજારૂપ, તકનીકી શબ્દોનો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ.

6.સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું છે કે સમિતિના અહેવાલની રજૂઆત પછી, તે આ મામલાની વધુ સુનાવણી કરશે અને તેના આદેશો જારી કરશે.