વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલ (ક્રૂડ ઓઈલ) ના વધતા ભાવો વચ્ચે મધ્ય પૂર્વમાંથી એક મોટા અને ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. ડ્રોન હુમલા બાદ સાઉદી અરેબિયાએ તેની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ એવી ઈસ્ટ-વેસ્ટ ઓઈલ પાઈપલાઈનને એહિયાત તરીકે અસ્થાયી રૂપે બંધ કરી દીધી છે. આ પાઈપલાઈનને વૈશ્વિક સ્તરે વ્યૂહાત્મક રીતે 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના વિકલ્પ' તરીકે જોવામાં આવે છે, જેના બંધ થવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેલ પુરવઠા અને શિપિંગ પર મોટું જોખમ ઊભું થયું છે.

ડ્રોન હુમલા અને પાઈપલાઈનને નુકસાન
ગુરુવારે અનેક ડ્રોન દ્વારા સાઉદી અરેબિયાની આ મુખ્ય પાઈપલાઈનને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી. આ પાઈપલાઈન દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા તેલ ઉત્પાદક વિસ્તારોમાંથી કાચા તેલને લાલ સમુદ્ર પર આવેલા યાન્બુ બંદરગાહ સુધી પહોંચાડે છે. તેની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે સાઉદી અરેબિયા આના દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થયા વગર વૈશ્વિક બજારોમાં તેલ પહોંચાડી શકે છે.

સાઉદી ઉર્જા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષાના કારણોસર પાઈપલાઈન કામચલાઉ ધોરણે રોકી દેવામાં આવી છે. અમેરિકી અધિકારીઓ અને સેટેલાઇટ તસવીરો મુજબ, હુમલામાં રસ્તાના અનેક પંપિંગ સ્ટેશનો ક્ષતિગ્રસ્ત થયા છે અને ત્યાં આગ તથા ધુમાડાના ગોટેગોટા જોવા મળ્યા છે. સાઉદી વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ડ્રોન હુમલા ઇરાક તરફથી થયા હતા અને કેટલાક કર્મચારીઓ ઈજાગ્રસ્ત પણ થયા છે. જોકે, ઇરાકી વડાપ્રધાનના અનુરોધને ધ્યાનમાં રાખીને સાઉદી અરેબિયાએ હાલમાં કોઈ જવાબી સૈન્ય કાર્યવાહી ટાળી છે જેથી ઇરાક સરકાર પોતાની જમીનથી થતા આવા હુમલાઓને રોકી શકે.

વૈશ્વિક બજાર પર ગંભીર અસરો

તેલના ભાવમાં ઉછાળો: આ તમામ ઘટનાક્રમ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમત ફરી એકવાર ૧૦૦ ડૉલર પ્રતિ બેરલની સપાટી વટાવી ગઈ છે.

ઉત્પાદનમાં ઘટાડો: સાઉદી અરેબિયાએ ઓપેક (OPEC) ને જણાવ્યું છે કે તેનું ક્રૂડ ઓઈલ ઉત્પાદન ૧૯૯૦ પછીના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયું છે.

હૂતી વિદ્રોહીઓનો કબ્જો: બીજી બાજુ, યેમનના હૂતી લડાયકોએ બાબ-અલ-મંદેબ સ્ટ્રેટ વચ્ચે આવેલા મહત્વપૂર્ણ માયૂન (પેરીમ) ટાપુ પર કબ્જો જમાવી લીધો છે.

​​​​​​​હૂતીઓના હુમલાના કારણે ૨૦૨૩ના અંતથી જ આ સમુદ્રી માર્ગેથી જહાજોની અવરજવર લગભગ ૬૦% ઘટી ગઈ છે. હવે આ નવો ભય ઊભો થતાં સાઉદી અરેબિયાએ તેલ પુરવઠા માટે લાંબા રસ્તાઓ અપનાવવાની ફરજ પડી શકે છે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમથી વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જા સુરક્ષાને લઈને નવો પડકાર ઊભો થયો છે, જ્યારે બીજી તરફ તણાવ ઘટાડવા માટે રાજદ્વારી સ્તરે પણ પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.