છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં દેશમાં કુલ 721 વાઘોના મૃત્યુ નોંધાયા છે. માત્ર વર્ષ 2025 દરમિયાન જ 162 વાઘોના મૃત્યુ થયા છે, જે 2023 પછીનો સૌથી ઊંચો આંકડો છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે વાઘ સંરક્ષણની નીતિમાં હવે માત્ર સંખ્યા વધારાથી આગળ જઈને રહેઠાણ અને વ્યવસ્થાપન પર ધ્યાન આપવાની તાત્કાલિક જરૂર છે. મધ્યપ્રદેશમાં સૌથી વધુ 55 વાઘોના મૃત્યુ થયા છે, જ્યારે મહારાષ્ટ્રમાં 36 વાઘોના મૃત્યુ નોંધાયા છે. રાજસ્થાન અને છત્તીસગઢમાં બે-બે વાઘોના મૃત્યુ થયા હોવાના અહેવાલો છે.

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આ મૃત્યુ પાછળના કારણોમાં આંતર-જોડાણ સંઘર્ષો, પ્રાદેશિક હિંસા, માનવ-વન્યજીવન અથડામણ, રોગચાળો અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ તથા શિકારનો સમાવેશ થાય છે. ખાસ કરીને, વાઘોની સંખ્યા વધતા જ તેઓ પોતાના ક્ષેત્ર માટે એકબીજા સાથે અથડાતા હોવાના કિસ્સાઓ વધી રહ્યા છે. જંગલોનું ક્ષેત્રફળ ઘટ્યું નથી, પરંતુ હાલના વાઘ અભયારણ્યો વધતી સંખ્યાને અનુકૂળ ન હોવાથી તે નાના પડી રહ્યા છે.

હાલમાં દેશમાં કુલ 84,487 ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલા 58 વાઘ અભયારણ્ય છે. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે આમાંથી 10 અભયારણ્યોમાં એક પણ વાઘ હાજર નથી. બીજી તરફ, 2022ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ભારતમાં કુલ 3,682 વાઘો છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે એક મહત્વપૂર્ણ સંખ્યા ગણાય છે.

વન્યજીવન નિષ્ણાતો અને સંરક્ષણવિદો માને છે કે હવે વાઘોને નવા અને યોગ્ય રહેઠાણોમાં સ્થાનાંતરિત કરવા માટે વ્યાપક અને વૈજ્ઞાનિક વાઘ સ્થળાંતર પ્રોજેક્ટ્સ અમલમાં મૂકવા જરૂરી છે. ઉપરાંત, કોર અને બફર ઝોનનું વિસ્તરણ, વન કોરિડોરનો વિકાસ અને માનવ વસાહતો સાથે સંઘર્ષ ઘટાડવા માટે અસરકારક નીતિઓ જરૂરી બની ગઈ છે. જોકે, આ દિશામાં નક્કર અને વ્યાપક પહેલનો જમીન પર સ્પષ્ટ અભાવ દેખાઈ રહ્યો છે, જે ભવિષ્યમાં વાઘ સંરક્ષણ માટે મોટો પડકાર બની શકે છે.