ગુજરાતમાં રિયલ એસ્ટેટ બજારમાં તેજી યથાવત રહી છે, જેના પરિણામે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને નોંધણી ફીની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. પ્રોપર્ટીના ભાવમાં સતત વધારા અને મોટા મૂલ્યના સોદાઓને કારણે રાજ્ય સરકારની આવક મજબૂત બની છે. એપ્રિલથી ડિસેમ્બર 2025ના સમયગાળા દરમિયાન સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને નોંધણી ફીની આવક રૂ. 13,699 કરોડ સુધી પહોંચી હતી, જ્યારે ગત વર્ષના સમાનગાળા દરમિયાન આ આવક રૂ. 12,821 કરોડ રહી હતી. આ રીતે આવકમાં લગભગ 7 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં આ આવક વધુ વધવાની સંભાવના છે. મિલકત નોંધણીમાંથી થતી કુલ આવક નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે નક્કી કરાયેલા રૂ. 19,800 કરોડના બજેટ લક્ષ્યાંકને વટાવી જશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન પ્રોપર્ટી ટ્રાન્ઝેક્શનના ઊંચા મૂલ્યના કારણે સ્ટેમ્પ ડ્યુટીની આવકમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
આ વધારાની પાછળનું એક મહત્વપૂર્ણ કારણ વર્ષ 2023માં સરકાર દ્વારા જંત્રીના દરમાં કરવામાં આવેલો 100 ટકા વધારો છે. શરૂઆતમાં બજારમાં આ વધારાને લઈને સંશય હતો, પરંતુ હવે બજારે આ દરોને સ્વીકારી લીધા છે. તેની સીધી અસર સરકારની આવકમાં સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળી રહી છે. નોંધનીય છે કે નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને નોંધણી ફીની આવક રૂ. 14,706 કરોડ રહી હતી, જ્યારે 2023-24માં આ આવક રૂ. 13,731 કરોડ નોંધાઈ હતી.
આવકમાં વધારામાં વિવિધ શહેરોમાં થયેલા જમીનના મોટા સોદાઓનો પણ મહત્વનો ફાળો રહ્યો છે. ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં કોમર્શિયલ અને રહેણાંક પ્રોજેક્ટ્સ માટે જમીનની માંગ વધતાં સરકારની આવકમાં વધારો થયો છે. બીજી તરફ, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા રેપો રેટમાં ઘટાડો કરવામાં આવતા હોમ લોન સસ્તી બની છે. તેના કારણે નવરાત્રી પછી ખાસ કરીને ‘રેડી ટુ મૂવ’ મકાનોની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
અમદાવાદમાં વર્ષ 2030માં કોમનવેલ્થ ગેમ્સના આયોજનની જાહેરાત બાદ રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં ઉત્સાહનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસની અપેક્ષા અને ભવિષ્યની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને રોકાણકારો અને ખરીદદારો બંને સક્રિય બન્યા છે. સૂત્રો મુજબ, રાજ્ય સરકાર 2026માં સુધારેલી ‘વૈજ્ઞાનિક જંત્રી’ અમલમાં લાવવાની તૈયારીમાં છે. નવા દર લાગુ થાય તે પહેલાં વધુ લોકો નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં પોતાના પ્રોપર્ટી સોદા પૂર્ણ કરશે, જેના કારણે સ્ટેમ્પ ડ્યુટીની આવકમાં હજુ પણ વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.