સામાન્ય રીતે એવી માન્યતા હોય છે કે હાઈવે, વીજળીની લાઈનો કે ગેસ પાઈપલાઈન જેવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સમાંથી માત્ર સરકાર કે મોટી કંપનીઓ જ કમાણી કરી શકે છે. પરંતુ હવે સમય બદલાયો છે. જો તમારા ખિસ્સામાં માત્ર ₹100 પણ હોય, તો તમે દેશના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટમાં હિસ્સેદાર બની શકો છો. આ શક્ય બન્યું છે InvIT (Infrastructure Investment Trust) દ્વારા. InvIT એ રોકાણનું એક એવું માધ્યમ છે જે સામાન્ય રોકાણકારોને ટોલ પ્લાઝા અને પાવર ગ્રીડ જેવી મિલકતોમાંથી થતી આવકમાં ભાગીદાર બનાવે છે.

શું છે આ InvIT અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
InvIT ને તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ જેવું ગણી શકો છો, પરંતુ તે શેરબજારની કંપનીઓને બદલે સીધા જ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ કરે છે. જ્યારે તમે InvIT માં રોકાણ કરો છો, ત્યારે તમારો પૈસો હાઈવે કે પાવર લાઈનમાં લાગે છે. આ પ્રોજેક્ટ્સમાંથી મળતો ટોલ ટેક્સ કે વીજળીનું ભાડું ટ્રસ્ટ પાસે આવે છે. સેબી (SEBI) ના નિયમો મુજબ, InvIT એ તેની કુલ કમાણીનો 90% હિસ્સો રોકાણકારોને ડિવિડન્ડ કે વ્યાજ સ્વરૂપે વહેંચવો ફરજિયાત છે. આથી જ તેને 'રેગ્યુલર ઇન્કમ' માટેનો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.

ફક્ત ₹100 થી તમારી રોકાણ
ઘણા InvITs સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE/BSE) પર લિસ્ટેડ હોય છે, અને તેમના યુનિટ્સ સામાન્ય શેરની જેમ ખરીદી અને વેચી શકાય છે. તેમની કિંમત ઘણીવાર ₹100 કરતા ઓછી હોય છે. ભાગ લેવા માટે, રોકાણકારો પાસે ડિમેટ અને ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ હોવું આવશ્યક છે, જે Zerodha, Groww, અથવા Upstox જેવા કોઈપણ બ્રોકરેજ હાઉસ સાથે સરળતાથી ખોલી શકાય છે. એકવાર તમારી પાસે ખાતું થઈ જાય, પછી તમે તમારી પસંદગીના લિસ્ટેડ InvIT શોધી શકો છો અને ઓછામાં ઓછું એક યુનિટ ખરીદી શકો છો. યુનિટ ખરીદીને, તમે તે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટની કમાણીમાં ભાગીદાર બનો છો. હાલમાં, બજારમાં ઘણા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે, જેમ કે IRB InvIT, IndiGrid, Powergrid InvIT અને NHIT.

રોકાણ કરતા પહેલા આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો
કોઈપણ રોકાણમાં જોખમ રહેલું હોય છે, તેમ અહીં પણ કેટલાક પડકારો છે. જો અર્થતંત્રમાં વ્યાજદરો વધે, તો InvIT ના ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે. જો હાઈવે પર ટ્રાફિક અપેક્ષા કરતા ઓછો રહે, તો ટોલ કલેક્શન ઘટવાથી તમારા વળતર પર સીધી અસર પડી શકે છે.

રોકાણ કેવી રીતે શરૂ કરવું?
શેરબજાર (NSE/BSE) પર ઘણી InvIT લિસ્ટ થયેલી છે, જેની એક યુનિટની કિંમત ઘણીવાર ₹100 થી પણ ઓછી હોય છે. રોકાણ કરવા માટે તમારી પાસે એક ડીમેટ અને ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ હોવું જરૂરી છે. તમે શેરની જેમ જ તેની યુનિટ્સ ખરીદી શકો છો. બજારમાં અત્યારે IRB InvIT, IndiGrid, Powergrid InvIT અને NHIT જેવા અનેક વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ પહેલેથી જ કાર્યરત હોવાથી તેમાં જોખમ ઓછું હોય છે અને મોંઘવારી વધવાની સાથે ટોલના દરો વધતા હોવાથી તમારું વળતર પણ વધી શકે છે.