સુપ્રીમ કોર્ટે શિક્ષકો માટે TET માટે લાયક બનવાની સમયમર્યાદા એક વર્ષ લંબાવી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે હવે કાર્યરત શિક્ષકોને TET પાસ કરવા માટે 31 ઓગસ્ટ, 2028 સુધીનો સમય આપ્યો છે. અગાઉ, આ સમયમર્યાદા 31 ઓગસ્ટ, 2027 હતી. કોર્ટે અનેક સમીક્ષા અરજીઓની સુનાવણી બાદ આ નિર્ણય આપ્યો હતો. જોકે, 2009 પહેલા નિયુક્ત થયેલા તમામ શિક્ષકોને ફરજિયાત TETમાંથી બાકાત રાખવાની માંગ કરતી અરજીઓને ફરીથી ફગાવી દીધી હતી. ન્યાયાધીશ દીપાંકર દત્તાની આગેવાની હેઠળની ડિવિઝન બેન્ચે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે દેશમાં કાર્યરત તમામ શિક્ષકોએ 31 ઓગસ્ટ, 2028 સુધીમાં TET પાસ કરવું આવશ્યક છે. પરિણામે, TET ની આવશ્યકતા હજુ પણ દેશભરના લાખો શિક્ષકોની નોકરીઓ માટે ખતરો છે.

થોડા દિવસો પહેલા, દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે રાહત માંગતા શિક્ષકોને સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે તેમણે સ્વાર્થી ન બનવું જોઈએ અને માત્ર તેમની નોકરીની સુરક્ષા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત ન કરવું જોઈએ, પરંતુ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણની જરૂર હોય તેવા બાળકોનો પણ વિચાર કરવો જોઈએ. મધ્યપ્રદેશ અને ઉત્તરપ્રદેશ સરકારો તેમજ પશ્ચિમ બંગાળ અને કેરળના શિક્ષક સંગઠનો દ્વારા દાખલ કરાયેલી ફરજિયાત TET (શિક્ષક પાત્રતા કસોટી) ને પડકારતી અનેક અરજીઓની સુનાવણી કરતી વખતે કોર્ટે આ કડક ટિપ્પણી કરી હતી. આ અરજીઓમાં સુપ્રીમ કોર્ટના સપ્ટેમ્બર 2025 ના નિર્ણયની સમીક્ષા કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી, જેમાં દેશભરની બિન-લઘુમતી શાળાઓમાં ધોરણ 1 થી 8 માં શિક્ષણ આપતા શિક્ષકોને બે વર્ષની અંદર શિક્ષક પાત્રતા કસોટી (TET) પાસ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. ન્યાયાધીશ દીપાંકર દત્તા અને મનમોહન સિંહની બેન્ચે સમીક્ષા અરજીઓની સુનાવણી બાદ પોતાનો નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો.

સમગ્ર મામલો શું છે?

શિક્ષકોને તેમની નોકરી જાળવી રાખવા અથવા પ્રમોશન મેળવવા માટે શિક્ષક પાત્રતા કસોટી (TET) ફરજિયાત બનાવવાના સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયથી દેશભરના હજારો પ્રાથમિક શિક્ષકોની નોકરીઓ જોખમમાં મુકાઈ ગઈ છે. ઉત્તરપ્રદેશ, ઝારખંડ, મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાન સહિત વિવિધ રાજ્યોમાં લાખો શિક્ષકો વર્ષોથી TET પાસ કર્યા વિના શાળાઓમાં શિક્ષણ આપી રહ્યા છે. હવે, આ શિક્ષકોએ ત્રણ વર્ષની અંદર (સપ્ટેમ્બર 2025 માં કોર્ટના નિર્ણયની તારીખથી) TET પાસ કરવી પડશે, અથવા તેઓએ રાજીનામું આપવું પડશે અથવા બળજબરીથી નિવૃત્તિ લેવી પડશે. આનો અર્થ એ થયો કે તેઓએ 31 ઓગસ્ટ, 2028 સુધીમાં TET પાસ કરવી પડશે. આ કડક નિર્ણય ફક્ત તે લોકોને જ મુક્તિ આપશે જેમની પાસે પાંચ વર્ષની સેવા બાકી છે. જો કે, જો તેઓ પ્રમોશન ઇચ્છતા હોય તો તેમણે પણ TET પાસ કરવું પડશે. તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્યપ્રદેશ સહિત ઘણા રાજ્યોએ સેવા આપતા શિક્ષકો માટે TET ફરજિયાત બનાવવાના નિર્ણય સામે સમીક્ષા અરજીઓ દાખલ કરી છે.

શાળાઓ શિક્ષકોથી વંચિત રહેશે

થોડા દિવસો પહેલા સુનાવણી દરમિયાન, તમિલનાડુએ દલીલ કરી હતી કે આ નિર્ણય ફક્ત તે રાજ્યમાં આશરે ચાર લાખ શિક્ષકોને અસર કરશે. રાજ્યએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે જો જમીન પર અમલ કરવામાં આવે તો, રાજ્યને શિક્ષકો વિના વર્ગો ચલાવવા પડશે. શાળાઓ શિક્ષકોથી વંચિત રહેશે. એક અહેવાલ મુજબ, ન્યાયાધીશ દીપાંકર દત્તાએ કહ્યું, "બાળકોનો મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણનો અધિકાર કાયદો (RTE કાયદો, 2009) બાળકો માટે ઘડવામાં આવ્યો હતો. સ્વાર્થી ન બનો અને ફક્ત તમારી નોકરીની સુરક્ષા વિશે વિચારો અને કહો કે, "મને ફક્ત કોર્ટ તરફથી મારી નોકરીનું રક્ષણ કરવાના આદેશો જોઈએ છે, અને હું બાળકો વિશે વિચારીશ નહીં." તેઓ ન્યાયાધીશ મનમોહન સાથેની બેન્ચની અધ્યક્ષતા કરી રહ્યા હતા અને સમીક્ષા અરજદારોને જવાબ આપી રહ્યા હતા.

ન્યાયાધીશ દત્તાએ TET કલમ યાદ અપાવી

ન્યાયાધીશ દત્તાએ શિક્ષણ અધિકાર અધિનિયમ, 2009 ની કલમ 23(2) નો ઉલ્લેખ કર્યો, જે શિક્ષકોને તાલીમ પામેલા શિક્ષકોની અછત અને અપૂરતી શિક્ષક શિક્ષણ સંસ્થાઓના કિસ્સામાં ફરજિયાત TET લાયકાત મેળવવા માટે પાંચ વર્ષનો સમય પૂરો પાડે છે. ત્યારબાદ ન્યાયાધીશે કલમ 23(2) ની બીજી જોગવાઈ તરફ ધ્યાન દોર્યું, જે 2017 માં સુધારા દ્વારા કાયદામાં ઉમેરવામાં આવ્યું હતું. આનાથી 31 માર્ચ, 2015 ના રોજ નિયુક્ત અથવા કાર્યરત શિક્ષકોને વધારાની રાહત મળી, જેમની પાસે લઘુત્તમ જરૂરી શૈક્ષણિક લાયકાત નહોતી. તેમને આપવામાં આવ્યા હતા આ લાયકાત મેળવવા માટે વધારાના ચાર વર્ષ.