મધ્યમ વર્ગ અને નોકરીયાત લોકો માટે રોકાણ કરતી વખતે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ હોય છે કે, "વ્યાજ તો મળશે, પણ ટેક્સ કેટલો કપાશે?" ઘણીવાર સાચી માહિતીના અભાવે લોકો પોતાની મહેનતની કમાણીનો મોટો હિસ્સો ઇન્કમ ટેક્સમાં ગુમાવી દે છે. પરંતુ, ભારતીય આવકવેરા કાયદામાં એવા કેટલાક વિકલ્પો છે જ્યાં મળતું વળતર સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી (Tax-Free) હોય છે.

સંપૂર્ણ ટેક્સ ફ્રી રોકાણ અને આવકના 7 સ્ત્રોત
જો તમે યોગ્ય પ્લાનિંગ કરો છો, તો નીચે મુજબના 7 ક્ષેત્રોમાંથી થતી કમાણી પર તમારે સરકારને કોઈ ટેક્સ આપવો પડતો નથી:

1. ખેતીવાડીની આવક
ભારતમાં કૃષિ ક્ષેત્રે થતી આવક સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-મુક્ત છે. અનાજ, ફળો કે મસાલાના વેચાણથી થતી કમાણી, ખેતીની જમીનનું ભાડું કે ગ્રામીણ ખેતીની જમીન વેચતા થતો નફો ટેક્સ-ફ્રી ગણાય છે. જોકે, આ નિયમ માત્ર ભારતની ખેતીલાયક જમીન પર જ લાગુ પડે છે.

2. પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ
PPF એ સુરક્ષિત રોકાણ માટેનો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. તે 'EEE' (Exempt-Exempt-Exempt) શ્રેણીમાં આવે છે. એટલે કે રોકાણ કરેલી રકમ પર ટેક્સ છૂટ મળે છે. તેના પર મળતું વ્યાજ ટેક્સ-ફ્રી છે. મેચ્યોરિટી સમયે મળતી પૂરેપૂરી રકમ પણ ટેક્સ-મુક્ત હોય છે.

3. સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના
દીકરીઓના ભવિષ્ય માટે આ સૌથી લોકપ્રિય સ્કીમ છે. આ યોજનામાં મળતું વ્યાજ અને પાકતી મુદતે મળતી રકમ પર એક પણ રૂપિયો ઇન્કમ ટેક્સ લાગતો નથી. આ લાંબા ગાળાના પ્લાનિંગ માટે શ્રેષ્ઠ ટેક્સ-ફ્રી વિકલ્પ છે.

4. ગ્રેચ્યુઈટી
નિવૃત્તિ સમયે અથવા નોકરી છોડતી વખતે મળતી ગ્રેચ્યુઈટીની રકમ પર ટેક્સમાં મોટી રાહત મળે છે. સરકારી કર્મચારીઓ માટે આ રકમ સંપૂર્ણ ટેક્સ-ફ્રી છે, જ્યારે ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે એક ચોક્કસ મર્યાદા સુધી ટેક્સ છૂટ ઉપલબ્ધ છે.

5. લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ મેચ્યોરિટી
વીમા પોલિસી માત્ર સુરક્ષા જ નથી આપતી પણ ટેક્સ બચાવવામાં પણ મદદરૂપ છે. જો પોલિસી લેતી વખતે પ્રીમિયમની રકમ નિયમો મુજબ હોય તો મેચ્યોરિટી સમયે મળતી રકમ કલમ 10(10D) હેઠળ ટેક્સ-ફ્રી રહે છે.

6. પાર્ટનરશિપ ફર્મમાંથી મળતો નફો
જો તમે કોઈ ભાગીદારી પેઢી (Partnership Firm) કે LLP માં પાર્ટનર હોવ, તો પેઢીના નફામાં તમારો હિસ્સો ટેક્સ-ફ્રી છે. કારણ કે પેઢીએ તેના નફા પર પહેલેથી જ ટેક્સ ચૂકવી દીધો હોય છે. (નોંધ: સેલેરી કે વ્યાજ ટેક્સપાત્ર હોઈ શકે છે).

7. સ્કોલરશિપ અને પુરસ્કારો
વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ માટે મળતી કોઈપણ શિષ્યવૃત્તિ (Scholarship) ટેક્સ-ફ્રી હોય છે. પછી તે સરકાર તરફથી હોય કે ખાનગી સંસ્થા તરફથી. તેવી જ રીતે, સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતા અમુક વિશિષ્ટ પુરસ્કારોની રકમ પર પણ ટેક્સ લાગતો નથી.