જાપાન અને ચીન વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય તણાવ ફરી એકવાર વકરીને ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. જાપાનની કેબિનેટે મંગળવારે પોતાના વાર્ષિક ડિફેન્સ વ્હાઇટ પેપર (સંરક્ષણ નીતિ દસ્તાવેજ) ને મંજૂરી આપી હતી.

આ સંરક્ષણ દસ્તાવેજમાં ચીનની વધતી જતી લશ્કરી ગતિવિધિઓને જાપાન માટે સૌથી મોટો સુરક્ષા પડકાર ગણાવવામાં આવ્યો છે. જાપાનના આ પગલાથી ડ્રેગન ભડક્યું છે અને ચીને જાપાન પર પાયાવિહોણા આરોપો લગાવવાનો તેમજ ચીનની આંતરિક બાબતોમાં દખલ કરવાનો સખત આરોપ લગાવ્યો છે. આ બંને દેશો વચ્ચેના વધતા ઘર્ષણ અંગેનો સવિસ્તાર અહેવાલ નીચે મુજબ છે.

જાપાન દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આશરે ૬૦૦ પાનાના આ સંરક્ષણ દસ્તાવેજમાં ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ઝડપથી બદલાતા અને અસ્થિર બની રહેલા સુરક્ષા વાતાવરણનું વિગતવાર મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે. જાપાનના રક્ષા મંત્રી શિંજીરો કોઈઝુમીએ જણાવ્યું હતું કે, "જેમ જેમ આપણી આસપાસનું સુરક્ષા માહોલ વધુ તંગ બની રહ્યું છે, તેમ તેમ સમગ્ર ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં કોઈપણ કટોકટીનો સામનો કરવાની ક્ષમતા વધારવી અત્યંત જરૂરી બની ગઈ છે. આ વ્હાઇટ પેપર જાપાનના નાગરિકોને સમજાવશે કે સુરક્ષા તેમના ભવિષ્ય સાથે કેવી રીતે જોડાયેલી છે."

જાપાનના વ્હાઇટ પેપરમાં ચીન માટે શું છે?
જાપાની કેબિનેટ દ્વારા મંજૂર કરાયેલા દસ્તાવેજમાં સ્પષ્ટ જણાવાયું છે કે:

મોટો વ્યૂહાત્મક પડકાર: ચીનની સતત વધી રહેલી લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ ટોક્યો અને સમગ્ર પ્રદેશ માટે 'સૌથી મોટો વ્યૂહાત્મક પડકાર' છે.

મિત્ર દેશો સાથે સહયોગ: આ પડકારનો સામનો કરવા માટે જાપાને પોતાની રાષ્ટ્રીય તાકાત વધારવાની સાથે સાથે સમાન વિચારધારા ધરાવતા મિત્ર દેશો સાથે મળીને કામ કરવું પડશે.

તાઇવાનની સ્થિતિ પર ચિંતા: તાઇવાનની આસપાસ ચીનના વધતા લશ્કરી કવાયતો અંગે પણ જાપાને ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

ચીને કરી નિંદા
જાપાનના આ દસ્તાવેજ સામે ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા લિન જિંગે તીખી પ્રતિક્રિયા આપતાં આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, "આ વ્હાઇટ પેપરમાં ફરી એકવાર પાયાવિહોણા આરોપો મૂકીને ચીનને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું છે અને કહેવાતા 'ચીની ખતરા'ની વાત દોહરાવવામાં આવી છે. તાઇવાન પર બિનજરૂરી ટિપ્પણીઓ કરીને જાપાને ચીનની આંતરિક બાબતોમાં ભારે દખલગીરી કરી છે."

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, "ચીન આ નિર્ણયોની સખત શબ્દોમાં નિંદા કરે છે અને તેને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દે છે. અમે જાપાન સામે વિરોધ નોંધાવ્યો છે. તાઇવાનનો મુદ્દો સંપૂર્ણપણે ચીનનો આંતરિક મામલો છે અને તેને કેવી રીતે ઉકેલવો તે ચીનના લોકો નક્કી કરશે. જાપાનને તેમાં દખલ કરવાનો કોઈ હક નથી."

​​​​​​​ચીને તાઇવાન આસપાસ હાથ ધરેલી પોતાની લશ્કરી કવાયતોનો પણ બચાવ કર્યો હતો. બીજી તરફ, જાપાનના આ દસ્તાવેજ બાદ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં શક્તિ સંતુલન અને રાજકીય તણાવ વધુ વધવાની શક્યતા સેવાઈ રહી છે.