અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા વ્યાપક વૈશ્વિક ટેરિફને રદ કરી દીધા છે. કોર્ટે 6-3 ના બહુમતીથી ચુકાદો આપતા જણાવ્યું કે, ટ્રમ્પે કટોકટીના કાયદાનો ખોટો ઉપયોગ કર્યો છે અને પોતાના સત્તાધિકારની બહાર જઈને આ ટેરિફ લાદ્યા હતા. આ ચુકાદાથી ટ્રમ્પની 'અમેરિકા ફર્સ્ટ' નીતિ અને અન્ય દેશો પર આર્થિક દબાણ લાવવાની રણનીતિને મોટો ફટકો પડ્યો છે.

શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?
આ કેસ 12 અમેરિકી રાજ્યો અને એવી અનેક કંપનીઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો જેઓ આ ટેરિફને કારણે આર્થિક નુકસાન ભોગવી રહ્યા હતા. અમેરિકાના બંધારણ મુજબ નવા ટેક્સ અથવા ટેરિફ (આયાત જકાત) લાદવાનો અધિકાર માત્ર કોંગ્રેસ (ત્યાંની સંસદ) પાસે છે, રાષ્ટ્રપતિ પાસે નહીં. અગાઉ નીચલી અદાલતોએ પણ ટ્રમ્પના આ નિર્ણયને ગેરબંધારણીય ગણાવ્યો હતો, જેના પર હવે સુપ્રીમ કોર્ટે અંતિમ મહોર મારી દીધી છે.

કયા કાયદાનો થયો હતો દુરુપયોગ?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વર્ષ 1977 માં બનેલા ઇન્ટરનેશનલ ઇમરજન્સી ઇકોનોમિક પાવર્સ એક્ટ (IEEPA) નો સહારો લઈને આ ટેરિફ લાદ્યા હતા. આ કાયદો રાષ્ટ્રપતિને માત્ર રાષ્ટ્રીય કટોકટીના સમયે જ વેપારને નિયંત્રિત કરવાની મંજૂરી આપે છે. જોકે કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે આ કાયદામાં ક્યાંય પણ 'ટેરિફ' શબ્દનો સીધો ઉલ્લેખ નથી અને તેનો ઉપયોગ સામાન્ય વેપાર નીતિઓ બદલવા માટે કરી શકાય નહીં.

બજાર અને વેપાર પર અસર
સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશ બાદ હવે જે વસ્તુઓ પર ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા હતા, તેના ભાવમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ભારત, ચીન અને યુરોપિયન દેશોમાંથી આવતી ચીજવસ્તુઓ પર લાદવામાં આવેલા ટેક્સ હવે હટાવવા પડશે. જોકે, ટ્રમ્પ પ્રશાસન આ ચુકાદા સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી રહ્યું છે અને આગામી સમયમાં આ મામલે રાજકીય ખેંચતાણ વધવાની પૂરી શક્યતા છે.