આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં અને સ્થાનિક બજારમાં સોનાના ભાવ ફરી એકવાર ટોચ પર પહોંચી ગયા છે. ભારતની મધ્યસ્થ બેંક આરબીઆઈ, ચીન, યુરોપ અને વિશ્વભરના અન્ય દેશો સાથે સોનું ખરીદવા માટે કોઈ કસર છોડી રહી નથી. સોનું ખરીદવાના આ ધસારાએ ભારત માટે એવી સમસ્યા ઊભી કરી છે જેની સરકારે પણ અપેક્ષા રાખી ન હતી.ચાલુ નાણાકીય વર્ષના બીજા ક્વાર્ટરમાં દેશની ચાલુ ખાતાની ખાધમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જે આંકડો કોઈએ અપેક્ષા રાખ્યો ન હતો. અહેવાલો અનુસાર, ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ, અથવા સીએડી, નાણાકીય વર્ષ 2026 ના બીજા ક્વાર્ટરમાં ક્રમિક રીતે વધીને 12.3 બિલિયન ડોલર અથવા જીડીપી ના 1.3 ટકા થઈ ગઈ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે સેવાઓ નિકાસ અને રેમિટન્સમાં મજબૂત વૃદ્ધિ છતાં, વેપારી વેપાર ખાધમાં તીવ્ર વધારાને કારણે આ ખાધ વધી છે. પાછલા ક્વાર્ટરમાં સીએડી જીડીપીના 0.3 ટકા હતો.

સોનાની આયાત 150 ટકા વધીને 19 બિલિયન ડોલર થઈ

ક્રિસિલ, આઈસીઆઈસીઆઈ બેંક રિસર્ચ અને એમકે ગ્લોબલના મૂલ્યાંકન મુજબ, બીજા ક્વાર્ટરમાં સોનાની આયાત લગભગ 150 ટકા વધીને 19 બિલિયન થઈ ગઈ, જેના કારણે કોમોડિટી ખાધ વધી, જ્યારે ભારતીય શિપમેન્ટ પર ઉચ્ચ યુએસ ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા બાદ વેપારી નિકાસમાં ક્રમિક ઘટાડો થયો. કુલ વેપારી નિકાસ આશરે 109 બિલિયન ડોલર રહી, જ્યારે આયાત વધીને આશરે 197 બિલિયન ડોલર થઈ.સેવા નિકાસમાં બે આંકડાનો વધારો જોવા મળ્યો, જેમાં ક્રિસિલનો અંદાજ છે કે ત્રિમાસિક ગાળામાં આઈટી અને વ્યવસાયિક સેવાઓની આવક વધીને 101.6 બિલિયન ડોલર થઈ. ચોખ્ખી સેવા નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે 14 ટકા વધી, જ્યારે રેમિટન્સ વધીને 36-39 બિલિયન ડોલર થઈ, જે વધતા જતા કોમોડિટી ગેપને સરભર કરવામાં મદદ કરે છે.

એફઆઈઆઈએ નફો બુક કર્યો, એફડીઆઈ પ્રવાહ ઘટ્યો

મૂડી ખાતાનો સરપ્લસ ઝડપથી ઘટીને 0.6 બિલિયન ડોલર અથવા જીડીપીના 0.1 ટકા થયો, જે અગાઉના ક્વાર્ટરમાં 8 બિલિયન ડોલર હતો. એફડીઆઈ અને એફપીઆઈ બંનેમાં નબળા વિદેશી રોકાણનો ઉલ્લેખ કરીને, એમ્કે ગ્લોબલે જણાવ્યું હતું કે એફઆઈઆઈએ નફો બુક કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે, અને એફડીઆઈ પ્રવાહ ધીમો રહ્યો છે.આઈસીઆઈસીઆઈ બેંક રિસર્ચે પણ ઓછી લોન વિતરણ અને બાહ્ય સહાયમાં ઘટાડો તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું. નબળા નાણાકીય પ્રવાહને કારણે, ભારતનું ચુકવણી સંતુલન 2026 ના બીજા ક્વાર્ટરમાં 11 બિલિયન ડોલરની ખાધમાં સરકી ગયું. ચુકવણી સંતુલનના આધારે રીઝર્વ બેંકના વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતમાં ક્વાર્ટર દરમિયાન કુલ 10.9 બિલિયન ડોલરનો ઘટાડો જોવા મળ્યો.

વર્ષ દરમિયાન 22-23 બિલિયન ડોલરની ખાધ થશે: એમકે ગ્લોબલ

એમ્કે ગ્લોબલે નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે કેડ ની આગાહી અગાઉના 1.2 ટકાથી વધારીને જીડીપી ના 1.4 ટકા કરી છે. કંપનીએ વર્ષ દરમિયાન નકારાત્મક નિકાસ વૃદ્ધિ (-7%) અને નોન-ઓઇલમાં મજબૂત વૃદ્ધિનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જે આંશિક રીતે સોનાની આયાત દ્વારા પ્રેરિત છે. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં સોનાની આયાત 22% વધવાની ધારણા છે. બ્રોકરેજ કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે સેવાઓની નિકાસમાં સુધારો થવાથી કોમોડિટી ખાધમાં વધારો થવાની અસર ઓછી થશે, પરંતુ અસ્થિર વિદેશી પ્રવાહ ચુકવણી સંતુલન પર દબાણ ચાલુ રાખી શકે છે, જેના કારણે આખા વર્ષ દરમિયાન 22-23 બિલિયન ડોલરની ખાધ થશે.

રૂપિયો ઘટતો રહેશે

વિવિધ સંસ્થાઓના વિશ્લેષકો માને છે કે રૂપિયો નબળો રહેશે. એમ્કેએ સૂચવ્યું હતું કે ટેરિફ-પ્રેરિત નિકાસ આંચકાઓને સરભર કરવા માટે નીતિગત પ્રાથમિકતાઓ નરમ ચલણ તરફ વળી રહી છે. તે આગાહી કરે છે કે યુએસ-ભારત ટેરિફ વાટાઘાટોના વિકાસના આધારે, નાણાકીય વર્ષ 2026 ના અંત સુધીમાં યુએસ ડોલર/રૂપિયો 88-91 ની રેન્જમાં વેપાર કરે તેવી શક્યતા છે. ક્રિસિલ અને આઈસીઆઈસીઆઈ બેંકે એ પણ સૂચવ્યું હતું કે વૈશ્વિક અવરોધો, ઊંચા ટેરિફ અને મજબૂત સ્થાનિક માંગ આગામી ક્વાર્ટરમાં બાહ્ય સંતુલનને દબાણ હેઠળ રાખશે, જોકે સેવાઓ અને રેમિટન્સમાં મજબૂતાઈ થોડી સુગમતા પ્રદાન કરી શકે છે.