સરકારે શેરડીના રસ, ખાંડ અને ખાંડની ચાસણીમાંથી બનેલા ઇથેનોલ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ ઉપરાંત, મકાઈમાંથી મેળવેલા ઇથેનોલ માટેના પ્રોત્સાહનોમાં પણ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. રાજ્યની માલિકીની પેટ્રોલિયમ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ 2026-27 પુરવઠા વર્ષ માટે પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલ ભેળવવા માટે તેમના નવીનતમ પ્રાપ્તિ ટેન્ડરમાં શેરડીના રસ, ખાંડ, ખાંડની ચાસણી અને બી-હેવી મોલાસીસમાંથી બનેલા ઇથેનોલને બાકાત રાખ્યો છે. સરકારે સ્થાનિક ખાંડની ઉપલબ્ધતા જાળવવા અને પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલ ભેળવવાના રાષ્ટ્રવ્યાપી કાર્યક્રમને ચાલુ રાખવા માટે આ પગલું ભર્યું છે.

BPCL આશરે 1,100 કરોડ લિટર ઇથેનોલ ખરીદવા માટે બિડ માંગે છે

પેટ્રોલિયમ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા 16 ઓક્ટોબરના રોજ જારી કરાયેલા ટેન્ડરમાં, ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) એ નવેમ્બરથી શરૂ થતા સપ્લાય વર્ષ માટે આશરે 1,100 કરોડ લિટર ઇથેનોલ ખરીદવા માટે બિડ આમંત્રિત કર્યા હતા. આનો હેતુ પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ ભેળવવાની જરૂરિયાતને પૂર્ણ કરવાનો છે. ટેન્ડરમાં મકાઈ આધારિત ઇથેનોલ માટે પ્રોત્સાહન પણ ઘટાડીને રૂ.68.86 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યું છે, જે અગાઉ રૂ.71.86 પ્રતિ લિટર હતું.

ઇથેનોલ ઉત્પાદનમાં ખાંડનો ઉપયોગ શૂન્ય કરવા માટેની સૂચનાઓ

ટેન્ડર દસ્તાવેજોમાં જણાવાયું છે કે, "ભારત સરકારે નિર્દેશ આપ્યો છે કે 2026-27 ઇથેનોલ સપ્લાય વર્ષ માટે ઇથેનોલ ઉત્પાદનમાં ખાંડનો ઉપયોગ દૂર કરવામાં આવે." તે ઉમેરે છે, "આ વોલ્યુમ-આધારિત પ્રાપ્તિ ટેન્ડર શેરડીના રસ, ખાંડ અથવા ખાંડની ચાસણી અને બી-હેવી મોલાસીસમાંથી બનેલા ઇથેનોલ માટે બિડ આમંત્રિત કરતું નથી." આ પ્રતિબંધ પેટ્રોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ માટે કાચા માલની ખરીદી વ્યૂહરચનામાં ફેરફાર કરશે.

આ કાર્યક્રમ ક્રૂડ ઓઇલની આયાત ઘટાડવા અને વાહન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે અનાજ અને શેરડી બંનેમાંથી બનાવેલ ઇથેનોલનો ઉપયોગ કરી રહ્યો છે. ટેન્ડર દસ્તાવેજો અનુસાર, મકાઈમાંથી બનાવેલ ઇથેનોલ, તૂટેલા ચોખા, ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (FCI) દ્વારા ખરીદેલા વધારાના ચોખા અને C-હેવી મોલાસીસના પુરવઠા માટે બોલી લગાવી શકાય છે.

મકાઈમાંથી ઇથેનોલ બનાવતી કંપનીઓના નફામાં ઘટાડો થવાની ધારણા 

મકાઈ આધારિત ઇથેનોલ પર પ્રોત્સાહન રૂ.5.79 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને રૂ.2.79 પ્રતિ લિટર કરવાથી આ અનાજમાંથી ઇથેનોલ ઉત્પન્ન કરતી કંપનીઓના નફામાં ઘટાડો થવાની ધારણા છે. દરમિયાન, ટેન્ડરમાંથી ખાંડ આધારિત કાચા માલને બાકાત રાખવાથી વૈકલ્પિક કાચા માલનું મહત્વ વધશે. સ્થાનિક ખાંડની ઉપલબ્ધતા અંગે વધતી ચિંતાઓ વચ્ચે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.

મુખ્ય ખાંડ ઉત્પાદક રાજ્યોમાં ઓછા વરસાદથી ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને ભાવમાં વધારો થવાનું જોખમ છે.

મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક સહિત મુખ્ય ખાંડ ઉત્પાદક રાજ્યોમાં ઓછા વરસાદને કારણે ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને ભાવમાં વધારો થવાનું જોખમ ઊભું થયું છે. વિશ્વમાં ખાંડનો સૌથી મોટો વપરાશકાર દેશ ભારતે આયાતી કાચા તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનો ઉપયોગ ઝડપથી વધાર્યો છે. જોકે, ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે શેરડી અને ખાંડનો ઉપયોગ ખાદ્ય વપરાશ માટે ઉપલબ્ધતા પર અસર કરી શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે ઉત્પાદન ઓછું રહેવાની અપેક્ષા છે.