મધ્ય પૂર્વમાં કટોકટીને કારણે પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડ્યા બાદ, ભારત સરકારે સ્થાનિક રસોઈ ગેસની અછતને ટાળવા માટે લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) ઉત્પાદન વધારવા માટે તેલ રિફાઇનરીઓને આદેશ આપવા માટે કટોકટીની સત્તાઓનો ઉપયોગ કર્યો છે.

ભારતમાં LPG વપરાશ અને આયાત

ભારત LPGનો વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે. ગયા વર્ષે, દેશમાં આશરે 33.15 મિલિયન મેટ્રિક ટન રસોઈ ગેસનો વપરાશ થયો હતો. LPG પ્રોપેન અને બ્યુટેનનું મિશ્રણ છે. દેશની કુલ LPG જરૂરિયાતોનો લગભગ બે તૃતીયાંશ ભાગ આયાત દ્વારા પૂર્ણ થાય છે, જેમાં આ પુરવઠાનો આશરે 85-90% મધ્ય પૂર્વમાંથી આવે છે.

રિફાઇનરીઓને ઉત્પાદન વધારવાનો આદેશ

સરકારના આદેશમાં આદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે બધી તેલ રિફાઇનરીઓ LPG ઉત્પન્ન કરવા માટે શક્ય તેટલો ઉપલબ્ધ પ્રોપેન અને બ્યુટેનનો ઉપયોગ કરે. ઉત્પાદકોને ઘરોમાં સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકારી માલિકીની રિફાઇનરીઓને LPG, પ્રોપેન અને બ્યુટેન પૂરા પાડવાનું પણ કહેવામાં આવ્યું છે.

આ કંપનીઓને પુરવઠો આપવામાં આવશે

સરકારે જણાવ્યું છે કે ગેસ મુખ્યત્વે સરકારી માલિકીની તેલ કંપનીઓ, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન, હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન અને ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશનને પૂરો પાડવામાં આવે, જે પછી તેને ઘરેલુ ગ્રાહકોમાં વહેંચશે. સરકારી માહિતી અનુસાર, દેશમાં આશરે 332 મિલિયન સક્રિય LPG ગ્રાહકો છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સથી ભારતમાં LPG ની આયાત જાન્યુઆરીમાં શરૂ થઈ હતી. નવેમ્બર 2025 માં, ભારતીય જાહેર ક્ષેત્રની તેલ કંપનીઓએ 2026 ના કરાર વર્ષ માટે યુએસ ગલ્ફ કોસ્ટથી આશરે 2.2 મેટ્રિક ટન પ્રતિ વર્ષ LPG આયાત કરવા માટે એક વર્ષના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા.

પેટ્રોકેમિકલ કંપનીઓને અસર થઈ શકે છે

LPG ઉત્પાદન માટે પ્રોપેન અને બ્યુટેનનો ઉપયોગ કરવાથી ગેસોલિનમાં ઉમેરવામાં આવતા આલ્કાઇલેટ્સ સહિત ચોક્કસ પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન ઘટી શકે છે. રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ જેવી કંપનીઓ દર મહિને આલ્કાઇલેટ્સના ઘણા કાર્ગોની નિકાસ કરી રહી છે.

પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદન પર પ્રતિબંધો

સરકારે રિફાઇનરીઓને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદન માટે પ્રોપેન અને બ્યુટેનનો ઉપયોગ ન કરવા અને LPG ઉત્પાદન માટે તેમને પ્રાથમિકતા આપવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે. વેપાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રોપેન અને બ્યુટેનને LPG બનાવવા માટે વાળવાથી પેટ્રોકેમિકલ કંપનીઓના નફા પર અસર પડી શકે છે, કારણ કે પોલીપ્રોપીલીન અને આલ્કીલેટ્સ જેવા ઉત્પાદનો LPG કરતાં વધુ કિંમત મેળવે છે.