૧૮૭૭ પછીની સૌથી શક્તિશાળી અલ નીનોની ઘટના વિકસી રહી છે. તે સમયે, તેના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ગરમીના મોજા, દુષ્કાળ અને રોગચાળો ફાટી નીકળ્યો હતો. જેના કારણે પૃથ્વીની ચાર ટકા વસ્તીનો ભોગ લીધો હતો. હવે, વૈજ્ઞાનિકો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે તે ૨૦૨૬-૨૭માં ફરી એકવાર ફરી શકે છે. અલ નીનો એક કુદરતી હવામાન ઘટના છે જેમાં ઉષ્ણકટિબંધીય પેસિફિક મહાસાગરનું પાણી અસામાન્ય રીતે ગરમ થઈ જાય છે. સામાન્ય અલ નીનો દર બે-સાત વર્ષે થાય છે, પરંતુ આ વખતે તે સુપર અથવા મેગા-હાઈ બની રહ્યું છે. તેના કારણો દરિયાઈ ગરમીના મોજા, સકારાત્મક પેસિફિક મેરિડીયનલ મોડ અને ગરમ દક્ષિણ પવનો છે.

બેન નોલ જેવા હવામાનશાસ્ત્રીઓના મતે, આ મોજા અલ નીનોને વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યા છે. વધતી ગરમી અને ભેજ પશ્ચિમી દેશોમાં ગરમીના મોજાને વધુ તીવ્ર બનાવી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે આ પેટર્ન ૧૪૦ વર્ષમાં સૌથી મજબૂત હોઈ શકે છે. પેસિફિક મહાસાગરમાં 8,046 કિલોમીટર લાંબી ગરમીનું મોજું ફેલાઈ રહ્યું છે. તે માઇક્રોનેશિયામાં ઉદ્ભવ્યું હતું અને કેલિફોર્નિયા સુધી પહોંચી ગયું છે. તેને કેલિફોર્નિયા નજીક 'ધ બ્લોબ' કહેવામાં આવી રહ્યું છે. સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન રેકોર્ડ સ્તરે છે. નોઆના અહેવાલ મુજબ, આનું પ્રમાણ અત્યંત મોટું છે. પેસિફિક મહાસાગરમાં 8,046 કિલોમીટર લાંબી ગરમીનું મોજું ફેલાઈ રહ્યું છે. તેને 'ધ બ્લોબ' કહેવામાં આવી રહ્યું છે. 

આ મોજું ઝડપથી અલ નીનો ઘટનાને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. તે દરિયાઈ જીવનને અસર કરી રહ્યું છે અને હવામાન પેટર્નને સંપૂર્ણપણે બદલી રહ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે આ ગરમીનું મોજું અલ નીનોને વધુ વધારશે, જેના કારણે આખું વર્ષ હવામાન અનિયમિત ઘટનાઓ બનશે.

૧૮૭૭-૭૮નો અલ નીનો ઇતિહાસનો સૌથી વિનાશક હતો. તેના કારણે ગરમીના મોજા, દુષ્કાળ અને પાકનો નાશ થયો, લાખો લોકો માર્યા ગયા હતા. હવે, વૈજ્ઞાનિકો આગાહી કરે છે કે ૨૦૨૬નો અલ નીનો વધુ શક્તિશાળી હોઈ શકે છે. એપ્રિલ ૨૦૨૬ માટેના હવામાન મોડેલો વૈજ્ઞાનિકોને હૃદયના ધબકારા અનુભવવાનું કારણ બની રહ્યા છે. જો આ સુપર અલ નીનો ઘટના બને છે, તો ૨૦૨૭માં વૈશ્વિક તાપમાન નવા રેકોર્ડ તોડી શકે છે. આબોહવા પરિવર્તન સાથે આ વધુ ખતરનાક બની રહ્યું છે.

અલ નીનો સમગ્ર વિશ્વ પર અસર કરશે. ઓસ્ટ્રેલિયા, દક્ષિણ અને મધ્ય આફ્રિકા, ભારત અને એમેઝોન રેઈનફોરેસ્ટમાં દુષ્કાળ અને ભારે ગરમી વધશે. આગનું જોખમ વધશે. દક્ષિણ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ભારે વરસાદ અને પૂર આવી શકે છે. ઉત્તર અમેરિકામાં ગરમી વધશે. દક્ષિણ અમેરિકાના કેટલાક ભાગો દુષ્કાળનો અનુભવ કરશે. એશિયા અને આફ્રિકાના ઘણા દેશોમાં પાકને અસર થશે. દરિયાઈ ગરમીના મોજા તોફાન અને ભારે વરસાદની શક્યતા વધારશે. એકંદરે, હવામાનની પેટર્ન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ જશે.

ભારત પર શું અસર થશે? 

ભારત આ મેગા અલ નીનોથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત દેશોમાંનો એક છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, 2026ના ઉનાળામાં તાપમાન સામાન્ય કરતા ઘણું વધારે રહેશે. દિલ્હી-એનસીઆર, રાજસ્થાન અને ઉત્તર ભારતમાં એપ્રિલમાં પહેલાથી જ 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસને વટાવી ગયું છે. અલ ​​નીનોને કારણે ચોમાસા પહેલાની ગરમી વધુ તીવ્ર બનશે. જૂન-સપ્ટેમ્બરમાં ચોમાસું નબળું પડી શકે છે, જેનાથી દુષ્કાળનું જોખમ વધી શકે છે. ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ વિકસી શકે છે. ખેતી પ્રભાવિત થશે, અને પાકની ઉપજમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. ઉનાળો લાંબો અને વધુ તીવ્ર રહેશે. ઉચ્ચ ભેજને કારણે ગરમી અને ભેજનો અનુભવ થશે. એકંદરે, આ ઉનાળામાં તાપમાન ચોક્કસપણે વધશે, અને લોકોને તીવ્ર ગરમીનો સામનો કરવો પડશે.

અલ નીનો સુપર-લેવલ બનશે  તો તેની અસરો 2027 સુધી રહેશે

સરકાર અને જનતા બંનેએ તૈયાર રહેવું જોઈએ. પાણી સંરક્ષણ, દુષ્કાળ વ્યવસ્થાપન અને પાક વીમા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. ખેડૂતોને દુષ્કાળ સહન કરનારા પાકોનું વાવેતર કરવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે. આરોગ્ય વિભાગે ગરમીના મોજાની ચેતવણીઓ જારી કરવી જોઈએ. શહેરોમાં ઠંડક કેન્દ્રો સ્થાપિત કરવા જોઈએ. વૈજ્ઞાનિકો સતત દેખરેખ રાખી રહ્યા છે. જો અલ નીનો સુપર-લેવલ બનશે તો તેની અસરો 2027 સુધી રહેશે.

વિશ્વના 20 સૌથી ગરમ શહેરોમાંથી 19 ભારતના 

એપ્રિલનું છેલ્લું સપ્તાહ નજીક આવતાની સાથે જ દેશમાં ગરમીનું મોજું વધુ તીવ્ર બન્યું છે. મંગળવારે, વૈશ્વિક હવામાન સંગઠન એક્યુવેધર ડોટ ઇનએ વિશ્વના 20 સૌથી ગરમ શહેરોની યાદી બહાર પાડી હતી. આમાંથી 19 ભારતના છે, જેમાં મોટાભાગે બિહાર, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં છે. આ શહેરો, બિહારના ભાગલપુર, ઓડિશાના તાલચર અને પશ્ચિમ બંગાળના આસનસોલ સાથે, 44 સેલ્સિયસ ડિગ્રીથી વધુ તાપમાન સાથે યાદીમાં ટોચ પર છે. નેપાળનું લુધિની ભારતની બહાર એકમાત્ર શહેર છે જેણે આ યાદીમાં સ્થાન મેળવ્યું છે.