વોશિંગ્ટન / તેહરાન – અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ અત્યંત ખતરનાક તબક્કે પહોંચી ગયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓ અને અમેરિકી સરકારના તાજેતરના પગલાં પરથી સ્પષ્ટ સંકેત મળી રહ્યો છે કે ઈરાન પર અમેરિકી સૈન્ય કાર્યવાહી હવે દૂર નથી. એક તરફ ઈરાનમાં વ્યાપક વિરોધ પ્રદર્શન અને અશાંતિ ચાલી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ અમેરિકાએ પોતાના નાગરિકોને તાત્કાલિક ઈરાન છોડવાની સત્તાવાર સલાહ આપી છે. આ સાથે વોશિંગ્ટનમાં ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકોમાં યુદ્ધના વિકલ્પો પર ચર્ચા ચાલી રહી હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.

ઈરાનમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનોએ ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. અનેક શહેરોમાં રસ્તા પર ઉતરેલા પ્રદર્શનકારો સામે સુરક્ષા દળો દ્વારા કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આ સ્થિતિને લઈને અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ‘વૉર મોડ’માં હોવાના સંકેતો આપ્યા છે. અહેવાલો મુજબ, વ્હાઇટ હાઉસ અને પેન્ટાગનમાં ઈરાન સામે સૈન્ય વિકલ્પો અંગે સતત બેઠકો ચાલી રહી છે, જેમાં હવાઈ હુમલા, મર્યાદિત સૈન્ય કાર્યવાહી તખ્તાપલટ કરવાના વિકલ્પો પર ચર્ચા થઈ રહી છે.

આ વચ્ચે અમેરિકાની વર્ચ્યુઅલ એમ્બેસી (ઈરાન માટે)એ એક ગંભીર એડવાઇઝરી જારી કરી છે. તેમાં અમેરિકી નાગરિકોને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં “તાત્કાલિક ઈરાન છોડો” એવી સૂચના આપવામાં આવી છે. એડવાઇઝરીમાં જણાવાયું છે કે દેશમાં સુરક્ષા પરિસ્થિતિ ઝડપથી બગડી રહી છે, રસ્તાઓ બંધ થઈ શકે છે, ઈન્ટરનેટ અને સંચાર સેવાઓ બંધ થવાની શક્યતા છે અને વિદેશી નાગરિકો માટે જોખમ વધી શકે છે.

અમેરિકી નાગરિકોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે જો શક્ય હોય તો જમીન માર્ગ દ્વારા આર્મેનિયા અથવા તુર્કી મારફતે ઈરાન છોડવાની વ્યવસ્થા કરે. સાથે જ એ પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકા ઈરાનમાં સીધી કાઉન્સ્યુલર મદદ આપી શકતું નથી અને દરેક નાગરિકે પોતાની સુરક્ષા માટે પોતે જ આયોજન કરવું પડશે. આ પ્રકારની ચેતવણી સામાન્ય રીતે ત્યારે જ આપવામાં આવે છે જ્યારે કોઈ દેશમાં સૈન્ય સંઘર્ષ અથવા મોટા હુમલાની શક્યતા તાત્કાલિક હોય.

વોશિંગ્ટનના રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા છે કે ઈરાનમાં ચાલી રહેલી અશાંતિ, માનવાધિકાર મુદ્દા અને પશ્ચિમી હિતોને પડકારતી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકા હવે કડક પગલાં લેવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. ટ્રમ્પ સમર્થક વર્ગ અને સુરક્ષા સલાહકારોનું માનવું છે કે જો ઈરાનની સ્થિતિ પર તરત કાબૂ ન મેળવવામાં આવે તો સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતા ફેલાઈ શકે છે.

ઈરાન તરફથી પણ કડક પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી છે. ઈરાની નેતાઓએ ચેતવણી આપી છે કે કોઈ પણ વિદેશી સૈન્ય દખલનો સખત જવાબ આપવામાં આવશે. આ નિવેદનો અને અમેરિકાના પગલાંને જોતા રાજકીય નિષ્ણાતો માને છે કે અમેરિકા–ઈરાન વચ્ચે સીધો સૈન્ય સંઘર્ષ હવે માત્ર સમયનો પ્રશ્ન રહી ગયો છે.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર વિશ્વની નજર ટકેલી છે. જો અમેરિકા ઈરાન પર હુમલો કરે છે, તો તેની અસર માત્ર મધ્ય પૂર્વ પૂરતી નહીં રહે, પરંતુ વૈશ્વિક રાજકારણ, ઊર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પણ ગંભીર અસર પડી શકે છે.