જો તમે શેરબજારમાં રોકાણ કરો છો અથવા બજારના સમાચાર વાંચો છો, તો તમે 'બોનસ શેર' (Bonus Shares) શબ્દ ચોક્કસપણે સાંભળ્યો હશે. સામાન્ય રીતે રોકાણકારોને લાગે છે કે કંપની તેમને મફતમાં કોઈ ગિફ્ટ આપી રહી છે. પરંતુ, શું બોનસ શેર ખરેખર ફ્રી ગિફ્ટ છે? કે પછી તેની પાછળ કંપનીની કોઈ ખાસ વ્યૂહરચના છુપાયેલી હોય છે? ચાલો તેને સરળ ભાષામાં સમજીએ.

બોનસ શેર એટલે શું?
બોનસ શેર એ વધારાના શેર છે જે કંપની તેના વર્તમાન શેરધારકોને કોઈપણ વધારાના ખર્ચ વિના આપે છે. જો તમારી પાસે પહેલેથી જ તે કંપનીના શેર હોય, તો કંપની તેના બદલામાં તમને વધારાના શેર ફાળવે છે. જો તમારી પાસે ૧૦૦ શેર છે અને કંપની ૧:૧ (1:1) બોનસની જાહેરાત કરે છે, તો તમને વધારાના ૧૦૦ શેર મળશે. હવે તમારી પાસે કુલ ૨૦૦ શેર થઈ જશે, જેના માટે તમારે એક રૂપિયો પણ ખર્ચવો પડતો નથી.

બોનસ શેરનું ગણિત: શું તમારી સંપત્તિ તરત વધી જાય છે?
બોનસ શેર મળ્યા પછી શેરની સંખ્યા તો વધે છે, પરંતુ તમારી કુલ રોકાણ કિંમત (Total Investment Value) તે જ ક્ષણે વધતી નથી.

• કિંમતમાં ઘટાડો: જ્યારે કંપની બોનસ શેર આપે છે, ત્યારે શેરની બજાર કિંમત (Share Price) તે જ ગુણોત્તરમાં આપોઆપ ઘટી જાય છે.
  
  

• સમાન મૂલ્ય: જો ₹૧૦૦૦ નો શેર ૧:૧ બોનસ આપે, તો બોનસ પછી તમારી પાસે ૨ શેર થશે, પરંતુ દરેક શેરની કિંમત ઘટીને આશરે ₹૫૦૦ થઈ જશે. એટલે કે તમારી કુલ મૂડી ₹૧૦૦૦ જ રહેશે.

કંપનીઓ બોનસ શેર કેમ બહાર પાડે છે?
કંપનીઓ જ્યારે મજબૂત નફો કરી રહી હોય અને તેમની પાસે સારું અનામત ભંડોળ (Reserves) હોય ત્યારે બોનસ આપે છે. તેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

01.રોકડ બચાવવા: ઘણીવાર કંપની રોકડમાં ડિવિડન્ડ આપવાને બદલે શેર આપીને રોકાણકારોને ખુશ કરે છે. આનાથી કંપની પાસે રહેલી રોકડ સુરક્ષિત રહે છે, જેનો ઉપયોગ તે ભવિષ્યના વિસ્તરણ માટે કરી શકે છે.

02.શેરને સસ્તો બનાવવા: જ્યારે કોઈ શેરની કિંમત ખૂબ વધી જાય છે (દા.ત. ₹૧૦,૦૦૦), ત્યારે નાના રોકાણકારો માટે તે ખરીદવો મુશ્કેલ બને છે. બોનસ આપ્યા પછી શેરની કિંમત ઘટે છે, જેથી વધુ લોકો તેમાં રોકાણ કરી શકે છે અને બજારમાં શેરની તરલતા વધે છે.

03.વિશ્વાસનો સંકેત: બોનસ શેર એ સંકેત આપે છે કે કંપની તેના ભવિષ્યના વિકાસ અને નફાને લઈને અત્યંત આત્મવિશ્વાસમાં છે.


બોનસ શેરના ફાયદા

રોકાણકારો માટે સલાહ
માત્ર બોનસની જાહેરાત જોઈને ઉત્સાહિત થઈ રોકાણ કરવું યોગ્ય નથી. રોકાણ કરતા પહેલા કંપનીની આર્થિક સ્થિતિ, નફો, ભવિષ્યની યોજનાઓ અને બિઝનેસ મોડેલ સમજવું ખૂબ જરૂરી છે. લાંબા ગાળે બોનસ શેર હંમેશા ફાયદાકારક સાબિત થાય છે જો કંપનીનો મૂળભૂત વ્યવસાય મજબૂત હોય.