દેશની સૌથી મોટી સરકારી બેંક સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) ના એક રિસર્ચ રિપોર્ટમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ અને ભારતીય ચલણ રૂપિયાને લઈને એક મોટો અને ચિંતાજનક દાવો કરવામાં આવ્યો છે. SBI ના રિપોર્ટ અનુસાર, જો અમેરિકી ડોલરની સામે ભારતીય રૂપિયો હજુ વધુ નબળો પડશે, તો તાજેતરમાં જ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધારીને ઓઈલ કંપનીઓએ જે રાહત મેળવી હતી, તે ફાયદો સંપૂર્ણપણે ધોવાઈ જશે. પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) ના સંકટ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં મોંઘા થઈ રહેલા ક્રૂડ ઓઈલને કારણે સરકારી ઓઈલ કંપનીઓ પર દબાણ સતત વધી રહ્યું છે.

રૂપિયામાં માત્ર ૨ રૂપિયાનો ઘટાડો ખાઈ જશે ₹૫૨,૭૦૦ કરોડનો ફાયદો!
SBI ના ઇકોરેપ (Ecorap) રિપોર્ટ મુજબ, સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ શુક્રવારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લીટર ૩-૩ રૂપિયાનો વધારો કર્યો હતો. આ ભાવ વધારાથી કંપનીઓને મોટી રાહત મળવાની આશા હતી, કારણ કે તેનાથી કંપનીઓની અંડર-રિકવરી (લાગત કરતા ઓછી કિંમતે ઈંધણ વેચવાથી થતું નુકસાન) માં આશરે ૫૨,૭૦૦ કરોડ રૂપિયાનો ઘટાડો થઈ શકે તેમ હતો. રિપોર્ટ અનુસાર, આ રકમ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં અંદાજિત કુલ નુકસાનના લગભગ ૧૫% જેટલી છે.

પરંતુ, રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો રૂપિયો વર્તમાન સ્તરથી માત્ર ૨ રૂપિયા પણ વધુ તૂટશે, તો ક્રૂડ ઓઈલની આયાત (Import) નો ખર્ચ એટલો વધી જશે કે ઈંધણના ભાવ વધારાથી થનારી આ વધારાની આવક આયાત ખર્ચમાં જ હોમાઈ જશે.

ઓઈલ કંપનીઓને રોજનું ૧,૦૦૦ કરોડનું નુકસાન
રિપોર્ટમાં પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીના હવાલાથી જણાવવામાં આવ્યું છે કે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓને કારણે સરકારી ઓઈલ કંપનીઓને હાલમાં દરરોજ આશરે ૧,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનું મોટું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. જો આ જ સ્થિતિ લાંબો સમય ચાલશે, તો વાર્ષિક ધોરણે આ નુકસાનનો આંકડો અંદાજે ૩.૬ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે ચિંતાજનક બાબત છે.

રૂપિયો રેકોર્ડ નીચલી સપાટીએ પહોંચ્યો
શુક્રવારે કારોબાર દરમિયાન ભારતીય ચલણ રૂપિયામાં મોટો કડાકો જોવા મળ્યો હતો અને તે ડોલર સામે ૯૬ ના સ્તરથી પણ નીચે સરકી ગયો હતો. અંતે રૂપિયો ૯૫.૮૧ પ્રતિ ડોલરની અત્યાર સુધીની ઐતિહાસિક નીચલી સપાટીએ બંધ રહ્યો હતો. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ વિદેશથી આયાત કરે છે અને તેના માટે ચૂકવણી ડોલરમાં કરવી પડે છે. રૂપિયો નબળો થતાં ભારતે ક્રૂડ ખરીદવા માટે વધુ વિદેશી હૂંડિયામણ ખર્ચવું પડી રહ્યું છે.

પશ્ચિમ એશિયા સંકટની સીધી અસર

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સૈન્ય તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો છે. આ ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવની સીધી અને નકારાત્મક અસર ભારત જેવા આયાત પર નિર્ભર દેશો પર પડી રહી છે. જો આગામી દિવસોમાં રૂપિયો સ્થિર નહીં થાય, તો સામાન્ય જનતા પર પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારાનો વધુ એક બોજ આવી શકે છે.