રાજસ્થાન હાઇકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં ચુકાદો આપ્યો છે કે બે પુખ્ત વયના લોકો પરસ્પર સંમતિથી લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહી શકે છે, ભલે તેઓ હજુ સુધી લગ્ન યોગ્ય ઉંમરના ન હોય. ભારતમાં લગ્ન માટે લઘુત્તમ ઉંમર છોકરી માટે ૧૮ વર્ષ અને છોકરા માટે ૨૧ વર્ષ છે, જ્યારે પુખ્તવય માટે કાયદેસર ઉંમર ૧૮ વર્ષ છે.

જસ્ટિસ અનૂપ કુમાર ધાંડે સોમવારે આવા બે પુખ્ત વયના લોકો દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે આ મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપ્યો હતો. રાજસ્થાનના કોટા નિવાસી ૧૮ વર્ષની છોકરી અને ૧૯ વર્ષના છોકરાએ સુરક્ષા માંગી હતી. છોકરી લગ્ન યોગ્ય ઉંમરની છે, પરંતુ છોકરો હજુ બે વર્ષ નાનો છે.

ચુકવણીની નકલ ગુરુવારે અપલોડ કરવામાં આવી હતી. ચુકાદા મુજબ, દંપતીએ પોલીસ સુરક્ષા માંગતી વખતે જણાવ્યું હતું કે તેઓ પરસ્પર સંમતિથી લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહી રહ્યા છે. આ દંપતીએ 27 ઓક્ટોબર, 2025 ના રોજ લિવ-ઇન કરાર કર્યો હતો. અરજદારોના મતે, છોકરીનો પરિવાર આ સંબંધનો વિરોધ કરે છે અને તેમને મારી નાખવાની ધમકી આપી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પોલીસને લેખિત અપીલ કરવા છતાં કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી.

રાજ્ય તરફથી રજૂ કરતા સરકારી વકીલ વિવેક ચૌધરીએ દલીલ કરી હતી કે છોકરાની ઉંમર 21 વર્ષની ન હોવાથી, તે કાયદેસર રીતે લગ્ન કરી શકતો નથી. તેથી, તેમને લિવ-ઇન પાર્ટનરશિપમાં રહેવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં. જો કે, હાઇકોર્ટે આ દલીલને ફગાવી દીધી હતી, એમ કહીને કે બંધારણની કલમ 21 જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારની ખાતરી આપે છે, અને કોઈપણ ધમકી બંધારણીય ઉલ્લંઘન છે.

કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રાજ્યની દરેક નાગરિકના જીવન અને સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવાની બંધારણીય જવાબદારી છે. ન્યાયાધીશે કહ્યું, "અરજદારો લગ્નયોગ્ય ઉંમર સુધી પહોંચ્યા નથી, તેથી તેમને આ મૂળભૂત અધિકારથી વંચિત રાખી શકાય નહીં." કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે લિવ-ઇન ગેરકાયદેસર નથી કે ભારતીય કાયદા હેઠળ ગુનો નથી. કોર્ટે ભીલવાડા અને જોધપુર ગ્રામ્યના પોલીસ અધિક્ષકોને ધમકીઓના આરોપોની તપાસ કરવા અને જરૂર પડ્યે દંપતીને સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો આદેશ આપ્યો