ધનતેરસ અને ભગવાન ધન્વન્તરિની પૂજાનું આરોગ્યલક્ષી મહત્વ

ભારતીય સંસ્કૃતિમાં આસો વદ તેરસ એટલે કે ધનતેરસ (ધન્વન્તરિ ત્રયોદશી) ઉજવવાની પરંપરા સદીઓ જૂની છે. આયુર્વેદ, મનુસ્મૃતિ, પુરાણો અને ભારતીય ગ્રંથોમાં તેનું વિશેષ વર્ણન જોવા મળે છે. પ્રાચીન કાળથી જ સામાન્ય લોકો પોતાના શ્રેષ્ઠ સ્વાસ્થ્યની કામના અર્થે ભગવાન ધન્વન્તરિનું પૂજન કરતા આવ્યા છે. પૌરાણિક કથા અનુસાર, દેવયુગમાં જ્યારે દેવો, દાનવો અને માનવોએ અમરત્વ મેળવવા સમુદ્રમંથન કરવાનો નિર્ણય લીધો, ત્યારે સમુદ્રમાં વિવિધ ઔષધિઓ પધરાવવામાં આવી હતી. મંથન દરમિયાન સોમરસ ફેલાયો અને અમૃતનો ફુવારો ફૂટ્યો, જેને ભગવાન ધન્વન્તરિ કળશમાં ધારણ કરીને પ્રગટ થયા. આથી જ તેઓ મનુષ્યના આરોગ્યના દેવતા ગણાય છે અને તેમની પૂજા પાછળ તન, મન અને ધનની સુખાકારીનો વૈજ્ઞાનિક અભિગમ રહેલો છે.

વેદો અને વિવિધ ધર્મગ્રંથોમાં ભગવાન ધન્વન્તરિનું સ્થાન અત્યંત ઉચ્ચ દર્શાવવામાં આવ્યું છે. અથર્વવેદ અનુસાર તેઓ પ્રાણ, ગતિ, સ્વસ્થ શરીર અને ઐશ્વર્ય પ્રદાન કરનારા છે. તેમને પરમાત્માનું જ એક સ્વરૂપ, મંત્રદ્રષ્ટા અને શલ્ય ચિકિત્સાના આદ્ય ઋષિ માનવામાં આવ્યા છે. મનુસ્મૃતિમાં પણ તેમને દેવ માની યજ્ઞ, શ્રાદ્ધ અને તર્પણમાં આહુતિ આપવાનું વિધાન છે. ધનતેરસ એ માત્ર બાહ્ય સંપત્તિનો નહીં પરંતુ ધાર્મિક, આધ્યાત્મિક અને માનવ સ્વાસ્થ્યનો તહેવાર છે. દિવાળીના આનંદને પૂર્ણપણે માણવા માટે સાફ-સફાઈ અને નવીનતાની સાથે શરીરનું નિરોગી હોવું અનિવાર્ય છે.